Boże Narodzenie
Pasterka
Pasterka to uroczysta Msza święta w nocy z 24 na 25 grudnia, pierwsza z trzech Mszy, które Kościół odprawia w dniu Bożego Narodzenia. Nazwa nawiązuje do pasterzy, którzy tej nocy usłyszeli od anioła o narodzeniu Jezusa i poszli do Betlejem. W 2026 roku Pasterka przypada w nocy z czwartku 24 na piątek 25 grudnia. Najczęściej odprawia się ją o północy, ale w części parafii wcześniej, wieczorem; godzinę podaje parafia. Udział w Pasterce wypełnia obowiązek uczestnictwa we Mszy w Boże Narodzenie.
Kiedy jest Pasterka w 2026 roku
Boże Narodzenie przypada w 2026 roku w piątek 25 grudnia, więc Pasterka jest w nocy z czwartku 24 na piątek 25 grudnia. Ogólne normy roku liturgicznego (n. 34) przypominają, że zgodnie ze starą tradycją rzymską w dniu Narodzenia Pańskiego można odprawić trzy Msze: w nocy, o świcie i w dzień. Pasterka jest pierwszą z nich. Wcześniej, wieczorem 24 grudnia, jest jeszcze osobna Msza wigilijna, z innymi czytaniami.
Wikipedia opisuje Pasterkę jako Mszę odprawianą w nocy, najczęściej o północy albo w godzinach wieczornych. Dokładną godzinę ogłasza każda parafia.
- Czwartek 24 grudnia wieczorem: Msza wigilijna uroczystości Narodzenia Pańskiego; Ewangelia o rodowodzie i narodzeniu Jezusa (Mt 1,1–25 albo Mt 1,18–25).
- Noc z 24 na 25 grudnia: Pasterka, czyli Msza w nocy; Ewangelia o narodzeniu w Betlejem i zwiastowaniu pasterzom (Łk 2,1–14).
- Piątek 25 grudnia rano: Msza o świcie; Ewangelia o pasterzach, którzy przyszli do żłobu (Łk 2,15–20).
- Piątek 25 grudnia w ciągu dnia: Msza w dzień; Prolog Ewangelii według św. Jana „Na początku było Słowo” (J 1,1–18).
Co to jest Pasterka
Pasterka, czyli Msza Pasterska, to Msza w nocy uroczystości Bożego Narodzenia. Wikipedia pisze, że upamiętnia ona oczekiwanie i modlitwę pasterzy zmierzających do Betlejem i że w Polsce należy do najważniejszych tradycji świątecznych. Ta sama encyklopedia przypomina dawny zwyczaj ziemiański z XIX wieku: po Pasterce kończył się post mięsny i siadano do stołu z wędlinami i mięsem.
To Msza uroczystości, więc śpiewa się w niej hymn „Chwała na wysokości Bogu”. Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (n. 53) przewiduje go w niedziele poza Adwentem i Wielkim Postem oraz w uroczystości i święta. W Boże Narodzenie jego słowa brzmią szczególnie, bo są pieśnią aniołów nad Betlejem z czytanej tej nocy Ewangelii (Łk 2,14).
Czytania na Pasterce
Lekcjonarz mszalny przewiduje na Mszę w nocy cztery teksty. Pierwsze czytanie to proroctwo Izajasza o narodzie, który kroczył w ciemnościach i ujrzał światłość wielką, i o Dziecięciu, które się narodziło (Iz 9,1–3.5–6). Psalm 96 ma refren „Dziś się narodził Chrystus Pan, Zbawiciel”. Drugie czytanie pochodzi z Listu do Tytusa o objawieniu się łaski Bożej (Tt 2,11–14), a Ewangelia to opis narodzenia Jezusa w Betlejem i zwiastowania pasterzom (Łk 2,1–14).
Tego samego fragmentu Ewangelii, Łk 2,1–14, używa się w wielu domach przy wigilijnym stole. Tekstu Biblii Tysiąclecia nie przedrukowujemy, bo jest chroniony prawem autorskim; można go przeczytać we własnym Piśmie Świętym albo w internetowym wydaniu Biblii Tysiąclecia.
Pasterka a obowiązek Mszy w Boże Narodzenie
Boże Narodzenie jest w Polsce świętem nakazanym, czyli dniem, w którym katolik ma obowiązek uczestniczyć we Mszy świętej. Pasterka jest Mszą tej uroczystości, więc udział w niej ten obowiązek wypełnia. Według kan. 1248 Kodeksu Prawa Kanonicznego obowiązek wypełnia także udział we Mszy odprawianej wieczorem dnia poprzedniego, a więc również w wieczornej Mszy wigilijnej 24 grudnia.
Drugi dzień świąt, sobota 26 grudnia, nie jest w Polsce świętem nakazanym, choć jest dniem wolnym od pracy. W kalendarzu liturgicznym to święto św. Szczepana, pierwszego męczennika.
Po Pasterce: oktawa Bożego Narodzenia w 2026 roku
Uroczystość Bożego Narodzenia trwa liturgicznie osiem dni. Ogólne normy roku liturgicznego (n. 35) tak układają tę oktawę, co w 2026 roku daje następujące dni:
- Sobota 26 grudnia: święto św. Szczepana, pierwszego męczennika.
- Niedziela 27 grudnia: święto Świętej Rodziny, które według norm (n. 6 i 35) obchodzi się w niedzielę w oktawie; dlatego w 2026 roku nie obchodzi się tego dnia święta św. Jana, apostoła i ewangelisty, które zwykle przypada 27 grudnia.
- Poniedziałek 28 grudnia: święto świętych Młodzianków.
- 29, 30 i 31 grudnia: dni w oktawie.
- Piątek 1 stycznia 2027: uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, w oktawę Narodzenia Pańskiego; to w Polsce święto nakazane.
Przed Pasterką: modlitwa przed Wigilią i przy opłatku. Na świąteczne śpiewanie: pełne teksty kolęd, od „Wśród nocnej ciszy” do „Bóg się rodzi”. Na koniec oktawy: Nowy Rok 1 stycznia — święto nakazane, Te Deum i Veni Creator. Po oktawie: święto Trzech Króli 6 stycznia, kreda i K+M+B.
Modlitwy na Boże Narodzenie
Pełne teksty z podanym źródłem: modlitwa przed Wigilią, hymn „Chwała na wysokości Bogu” śpiewany na Pasterce, modlitwy na święta św. Szczepana i św. Jana oraz Te Deum na koniec roku.
-
Modlitwa przed Wigilią i przy opłatku
Porządek wieczerzy i błogosławieństwo opłatków
-
Chwała na wysokości Bogu
Hymn mszalny Gloria, pełny tekst
-
Modlitwy do św. Szczepana
Pierwszy męczennik, 26 grudnia
-
Modlitwy do św. Jana Ewangelisty
Wino św. Jana i modlitwy mszalne 27 grudnia
-
Te Deum
Ciebie Boga wysławiamy, pełny tekst
Najczęstsze pytania
- O której jest Pasterka?
- Pasterka to Msza w nocy z 24 na 25 grudnia. Najczęściej odprawia się ją o północy, ale część parafii odprawia ją wcześniej, wieczorem. Dokładną godzinę ogłasza każda parafia. W 2026 roku Pasterka przypada w nocy z czwartku 24 na piątek 25 grudnia.
- Czy Pasterka zalicza się jako Msza w Boże Narodzenie?
- Tak. Pasterka jest pierwszą z trzech Mszy uroczystości Narodzenia Pańskiego, więc udział w niej wypełnia obowiązek Mszy w Boże Narodzenie, które w Polsce jest świętem nakazanym. Według kan. 1248 Kodeksu Prawa Kanonicznego obowiązek wypełnia też Msza wieczorem dnia poprzedniego, czyli także wieczorna Msza wigilijna 24 grudnia.
- Jakie czytania są na Pasterce?
- Według Lekcjonarza mszalnego na Mszę w nocy: Izajasz o narodzie, który ujrzał światłość wielką, i o Dziecięciu, które nam się narodziło (Iz 9,1–3.5–6); Psalm 96 z refrenem „Dziś się narodził Chrystus Pan, Zbawiciel”; List do Tytusa (Tt 2,11–14) i Ewangelia o narodzeniu Jezusa w Betlejem i zwiastowaniu pasterzom (Łk 2,1–14).
- Dlaczego ta Msza nazywa się Pasterką?
- Od pasterzy z Ewangelii według św. Łukasza, czytanej tej nocy: w nocy pilnowali stad, anioł oznajmił im narodzenie Zbawiciela, a oni poszli do Betlejem. Wikipedia pisze, że Pasterka, czyli Msza Pasterska, upamiętnia oczekiwanie i modlitwę pasterzy zmierzających do Betlejem.
- Czy 26 grudnia trzeba iść do kościoła?
- Nie ma takiego obowiązku. Drugi dzień świąt Bożego Narodzenia nie jest w Polsce świętem nakazanym, choć jest dniem wolnym od pracy. W kalendarzu liturgicznym 26 grudnia to święto św. Szczepana, pierwszego męczennika. Następne święto nakazane po Bożym Narodzeniu to uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi 1 stycznia.
Rok liturgiczny
Przewodniki na kolejne okresy i święta roku kościelnego.
Źródła
- Ogólne normy roku liturgicznego i kalendarza, n. 32–35 (Opoka) — trzy Msze Narodzenia Pańskiego (w nocy, o świcie, w dzień), wieczorna Msza wigilijna, układ oktawy, zweryfikowano 20 listopada 2026
- ORDO (pallotyni), Lekcjonarz mszalny, Narodzenie Pańskie — czytania Mszy w nocy (Iz 9,1–3.5–6; Ps 96; Tt 2,11–14; Łk 2,1–14), o świcie (Łk 2,15–20) i w dzień (J 1,1–18), zweryfikowano 20 listopada 2026
- ORDO (pallotyni), Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego, n. 53 — hymn „Chwała na wysokości Bogu” w niedziele poza Adwentem i Wielkim Postem, w uroczystości i święta, zweryfikowano 20 listopada 2026
- Opoka, Święta nakazane — kan. 1248 KPK (Msza wieczorem dnia poprzedzającego), zweryfikowano 28 października 2026
- Episkopat Polski, List na temat przykazań kościelnych (2003) — lista świąt nakazanych w Polsce, zweryfikowano 28 października 2026
- Wikipedia, Pasterka — Msza w nocy z 24 na 25 grudnia, najczęściej o północy lub wieczorem; upamiętnia pasterzy zmierzających do Betlejem; dawny zwyczaj kończenia postu mięsnego, zweryfikowano 20 listopada 2026
- Zielona Linia (gov.pl), Święta wolne od pracy w 2026 roku — 25 grudnia (piątek), 26 grudnia (sobota), zweryfikowano 28 października 2026
- Biblia Tysiąclecia online (biblia.deon.pl), Ewangelia według św. Łukasza, rozdz. 2 — gdzie przeczytać tekst Łk 2,1–14 (nie przedrukowujemy go)