nasza wiara

Boże Narodzenie

Pasterka

Pasterka to uroczysta Msza święta w nocy z 24 na 25 grudnia, pierwsza z trzech Mszy, które Kościół odprawia w dniu Bożego Narodzenia. Nazwa nawiązuje do pasterzy, którzy tej nocy usłyszeli od anioła o narodzeniu Jezusa i poszli do Betlejem. W 2026 roku Pasterka przypada w nocy z czwartku 24 na piątek 25 grudnia. Najczęściej odprawia się ją o północy, ale w części parafii wcześniej, wieczorem; godzinę podaje parafia. Udział w Pasterce wypełnia obowiązek uczestnictwa we Mszy w Boże Narodzenie.

Kiedy jest Pasterka w 2026 roku

Boże Narodzenie przypada w 2026 roku w piątek 25 grudnia, więc Pasterka jest w nocy z czwartku 24 na piątek 25 grudnia. Ogólne normy roku liturgicznego (n. 34) przypominają, że zgodnie ze starą tradycją rzymską w dniu Narodzenia Pańskiego można odprawić trzy Msze: w nocy, o świcie i w dzień. Pasterka jest pierwszą z nich. Wcześniej, wieczorem 24 grudnia, jest jeszcze osobna Msza wigilijna, z innymi czytaniami.

Wikipedia opisuje Pasterkę jako Mszę odprawianą w nocy, najczęściej o północy albo w godzinach wieczornych. Dokładną godzinę ogłasza każda parafia.

  • Czwartek 24 grudnia wieczorem: Msza wigilijna uroczystości Narodzenia Pańskiego; Ewangelia o rodowodzie i narodzeniu Jezusa (Mt 1,1–25 albo Mt 1,18–25).
  • Noc z 24 na 25 grudnia: Pasterka, czyli Msza w nocy; Ewangelia o narodzeniu w Betlejem i zwiastowaniu pasterzom (Łk 2,1–14).
  • Piątek 25 grudnia rano: Msza o świcie; Ewangelia o pasterzach, którzy przyszli do żłobu (Łk 2,15–20).
  • Piątek 25 grudnia w ciągu dnia: Msza w dzień; Prolog Ewangelii według św. Jana „Na początku było Słowo” (J 1,1–18).

Co to jest Pasterka

Pasterka, czyli Msza Pasterska, to Msza w nocy uroczystości Bożego Narodzenia. Wikipedia pisze, że upamiętnia ona oczekiwanie i modlitwę pasterzy zmierzających do Betlejem i że w Polsce należy do najważniejszych tradycji świątecznych. Ta sama encyklopedia przypomina dawny zwyczaj ziemiański z XIX wieku: po Pasterce kończył się post mięsny i siadano do stołu z wędlinami i mięsem.

To Msza uroczystości, więc śpiewa się w niej hymn „Chwała na wysokości Bogu”. Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (n. 53) przewiduje go w niedziele poza Adwentem i Wielkim Postem oraz w uroczystości i święta. W Boże Narodzenie jego słowa brzmią szczególnie, bo są pieśnią aniołów nad Betlejem z czytanej tej nocy Ewangelii (Łk 2,14).

Czytania na Pasterce

Lekcjonarz mszalny przewiduje na Mszę w nocy cztery teksty. Pierwsze czytanie to proroctwo Izajasza o narodzie, który kroczył w ciemnościach i ujrzał światłość wielką, i o Dziecięciu, które się narodziło (Iz 9,1–3.5–6). Psalm 96 ma refren „Dziś się narodził Chrystus Pan, Zbawiciel”. Drugie czytanie pochodzi z Listu do Tytusa o objawieniu się łaski Bożej (Tt 2,11–14), a Ewangelia to opis narodzenia Jezusa w Betlejem i zwiastowania pasterzom (Łk 2,1–14).

Tego samego fragmentu Ewangelii, Łk 2,1–14, używa się w wielu domach przy wigilijnym stole. Tekstu Biblii Tysiąclecia nie przedrukowujemy, bo jest chroniony prawem autorskim; można go przeczytać we własnym Piśmie Świętym albo w internetowym wydaniu Biblii Tysiąclecia.

Pasterka a obowiązek Mszy w Boże Narodzenie

Boże Narodzenie jest w Polsce świętem nakazanym, czyli dniem, w którym katolik ma obowiązek uczestniczyć we Mszy świętej. Pasterka jest Mszą tej uroczystości, więc udział w niej ten obowiązek wypełnia. Według kan. 1248 Kodeksu Prawa Kanonicznego obowiązek wypełnia także udział we Mszy odprawianej wieczorem dnia poprzedniego, a więc również w wieczornej Mszy wigilijnej 24 grudnia.

Drugi dzień świąt, sobota 26 grudnia, nie jest w Polsce świętem nakazanym, choć jest dniem wolnym od pracy. W kalendarzu liturgicznym to święto św. Szczepana, pierwszego męczennika.

Po Pasterce: oktawa Bożego Narodzenia w 2026 roku

Uroczystość Bożego Narodzenia trwa liturgicznie osiem dni. Ogólne normy roku liturgicznego (n. 35) tak układają tę oktawę, co w 2026 roku daje następujące dni:

  • Sobota 26 grudnia: święto św. Szczepana, pierwszego męczennika.
  • Niedziela 27 grudnia: święto Świętej Rodziny, które według norm (n. 6 i 35) obchodzi się w niedzielę w oktawie; dlatego w 2026 roku nie obchodzi się tego dnia święta św. Jana, apostoła i ewangelisty, które zwykle przypada 27 grudnia.
  • Poniedziałek 28 grudnia: święto świętych Młodzianków.
  • 29, 30 i 31 grudnia: dni w oktawie.
  • Piątek 1 stycznia 2027: uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, w oktawę Narodzenia Pańskiego; to w Polsce święto nakazane.

Przed Pasterką: modlitwa przed Wigilią i przy opłatku. Na świąteczne śpiewanie: pełne teksty kolęd, od „Wśród nocnej ciszy” do „Bóg się rodzi”. Na koniec oktawy: Nowy Rok 1 stycznia — święto nakazane, Te Deum i Veni Creator. Po oktawie: święto Trzech Króli 6 stycznia, kreda i K+M+B.

Modlitwy na Boże Narodzenie

Pełne teksty z podanym źródłem: modlitwa przed Wigilią, hymn „Chwała na wysokości Bogu” śpiewany na Pasterce, modlitwy na święta św. Szczepana i św. Jana oraz Te Deum na koniec roku.

Najczęstsze pytania

O której jest Pasterka?
Pasterka to Msza w nocy z 24 na 25 grudnia. Najczęściej odprawia się ją o północy, ale część parafii odprawia ją wcześniej, wieczorem. Dokładną godzinę ogłasza każda parafia. W 2026 roku Pasterka przypada w nocy z czwartku 24 na piątek 25 grudnia.
Czy Pasterka zalicza się jako Msza w Boże Narodzenie?
Tak. Pasterka jest pierwszą z trzech Mszy uroczystości Narodzenia Pańskiego, więc udział w niej wypełnia obowiązek Mszy w Boże Narodzenie, które w Polsce jest świętem nakazanym. Według kan. 1248 Kodeksu Prawa Kanonicznego obowiązek wypełnia też Msza wieczorem dnia poprzedniego, czyli także wieczorna Msza wigilijna 24 grudnia.
Jakie czytania są na Pasterce?
Według Lekcjonarza mszalnego na Mszę w nocy: Izajasz o narodzie, który ujrzał światłość wielką, i o Dziecięciu, które nam się narodziło (Iz 9,1–3.5–6); Psalm 96 z refrenem „Dziś się narodził Chrystus Pan, Zbawiciel”; List do Tytusa (Tt 2,11–14) i Ewangelia o narodzeniu Jezusa w Betlejem i zwiastowaniu pasterzom (Łk 2,1–14).
Dlaczego ta Msza nazywa się Pasterką?
Od pasterzy z Ewangelii według św. Łukasza, czytanej tej nocy: w nocy pilnowali stad, anioł oznajmił im narodzenie Zbawiciela, a oni poszli do Betlejem. Wikipedia pisze, że Pasterka, czyli Msza Pasterska, upamiętnia oczekiwanie i modlitwę pasterzy zmierzających do Betlejem.
Czy 26 grudnia trzeba iść do kościoła?
Nie ma takiego obowiązku. Drugi dzień świąt Bożego Narodzenia nie jest w Polsce świętem nakazanym, choć jest dniem wolnym od pracy. W kalendarzu liturgicznym 26 grudnia to święto św. Szczepana, pierwszego męczennika. Następne święto nakazane po Bożym Narodzeniu to uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi 1 stycznia.

Rok liturgiczny

Przewodniki na kolejne okresy i święta roku kościelnego.

Źródła