nasza wiara

Okres Narodzenia Pańskiego

Wizyta duszpasterska (kolęda)

Wizyta duszpasterska, nazywana kolędą, to coroczne odwiedziny księdza z parafii w domach wiernych: wspólna modlitwa, błogosławieństwo domu i mieszkańców oraz rozmowa. Zaczyna się zazwyczaj zaraz po świętach Bożego Narodzenia i trwa do 2 lutego, święta Ofiarowania Pańskiego; w sezonie 2026/2027 to więc czas od końca grudnia 2026 do wtorku 2 lutego 2027. W wielu parafiach trzeba się na kolędę zapisać. Przed wizytą przygotowuje się stół z białym obrusem, krzyżem, świecą, wodą święconą i kropidłem.

Co to jest kolęda

Kolęda to potoczna nazwa wizyty duszpasterskiej, czyli odwiedzin, w czasie których ksiądz z parafii przychodzi do domów swoich parafian. Ks. Krzysztof Wojda SAC, proboszcz krakowskiej parafii Matki Bożej Pocieszenia, cytowany przez Biuro Prasowe Archidiecezji Krakowskiej, mówi: „Ksiądz przychodzi do rodziny po to, aby się spotkać, pomodlić i wnieść Boże błogosławieństwo”. To modlitwa z rodziną i za rodzinę, a także okazja do rozmowy, czasem o sprawach trudnych.

Podstawą jest Kodeks Prawa Kanonicznego. Kanon 529 § 1, w przekładzie przytaczanym przez Archidiecezję Krakowską, mówi, że proboszcz, by sumiennie sprawować urząd pasterza, powinien starać się poznać wiernych powierzonych jego opiece, i dlatego powinien odwiedzać rodziny, uczestnicząc w troskach wiernych, zwłaszcza w niepokojach i smutku, i umacniać ich.

Kiedy jest kolęda w sezonie 2026/2027

Według Biura Prasowego Archidiecezji Krakowskiej wizyta duszpasterska zaczyna się zazwyczaj zaraz po świętach Bożego Narodzenia i trwa aż do 2 lutego, czyli święta Ofiarowania Pańskiego. W sezonie 2026/2027 drugi dzień świąt to sobota 26 grudnia 2026, a 2 lutego 2027 wypada we wtorek.

Dokładne terminy odwiedzin ustala każda parafia i podaje je w ogłoszeniach parafialnych. Archidiecezja Krakowska przypomina, że w wielu parafiach obowiązują zapisy na kolędę, więc warto wcześniej sprawdzić w ogłoszeniach parafialnych, jak zgłosić chęć odwiedzin.

Jak przygotować się do kolędy

Archidiecezja Krakowska radzi, by przed samym spotkaniem przygotować stół z białym obrusem, krzyżem, świecą, wodą święconą i kropidłem. Przy tym stole ksiądz modli się z domownikami i błogosławi dom i mieszkańców.

  • Zapis: sprawdź w ogłoszeniach parafialnych, czy trzeba się zapisać i kiedy ksiądz odwiedza twoją ulicę.
  • Stół: biały obrus.
  • Na stole: krzyż i świeca.
  • Woda święcona i kropidło do pobłogosławienia domu.

Ks. Wojda podkreśla, że w czasie kolędy „wszystko jest ważne: modlitwa, dialog, spotkanie i wsłuchanie się w głos wiernych”. Wierni pytają o sprawy parafii, a kolęda bywa też okazją do uregulowania spraw sakramentalnych, na przykład do ślubu, chrztu dziecka albo powrotu do spowiedzi.

Modlitwa i błogosławieństwo w czasie kolędy

Polska księga liturgiczna „Obrzędy błogosławieństw dostosowane do zwyczajów diecezji polskich” ma w tomie 2 dwa rozdziały związane z kolędą: obrzęd błogosławieństwa kredy i wody przed rozpoczęciem wizyty duszpasterskiej (rozdz. 48) oraz obrzęd błogosławieństwa rodzin w okresie Narodzenia Pańskiego (rozdz. 49).

W czasie kolęd przypada też uroczystość Objawienia Pańskiego 6 stycznia, kiedy w kościołach błogosławi się kredę, a nią oznacza się drzwi domu inicjałami K+M+B albo C+M+B i cyframi roku. To osobny zwyczaj, opisany przez Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii.

Ofiara na kolędę

Biuro Prasowe Archidiecezji Krakowskiej pisze, że przy okazji wizyty duszpasterskiej wierni mogą według własnego uznania i woli złożyć kapłanowi dowolną ofiarę, która zwykle jest wyrazem wdzięczności za jego całoroczną posługę. Według tego samego tekstu znaczna część ofiar jest przekazywana na cele diecezjalne, między innymi na utrzymanie domów księży emerytów i chorych oraz na misje.

Skąd się wziął zwyczaj kolędy

Według ks. dr. hab. Jana Klimka, wykładowcy teologii pastoralnej na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie, praktykę corocznej wizyty duszpasterskiej zapoczątkował w 1601 roku biskup krakowski Bernard Maciejowski, późniejszy prymas Polski, listem do wiernych diecezji nazywanym dziś „Pastoralną Maciejowskiego”. List zatwierdziły synody polskiego Kościoła w 1624 roku, a następnie Rzym. Znalazł się w nim pierwszy opis teologiczny kolędy, jej znaczenia i przebiegu oraz prośba, by wykorzystać zimę, wolną od prac polowych, kiedy duszpasterz może dotrzeć do każdego domu.

Ten sam teolog widzi w kolędzie obraz z Ewangelii dzieciństwa: kapłan i ministranci są jak aniołowie u św. Łukasza, którzy zapraszają pasterzy do Betlejem. Zauważa też, że kolęda przeżywa dziś kryzys, a liczba osób przyjmujących księdza spada, zwłaszcza w dużych miastach.

Kreda i K+M+B na drzwiach: święto Trzech Króli 6 stycznia. Szukasz tekstów kolęd do śpiewania? Są na stronie kolędy polskie — teksty.

Modlitwy w rodzinie

Pełne teksty z podanym źródłem: modlitwa przed Wigilią przy rodzinnym stole, modlitwa za dzieci i modlitwa wieczorna.

Najczęstsze pytania

Kiedy jest kolęda 2026/2027?
Wizyta duszpasterska zaczyna się zazwyczaj zaraz po świętach Bożego Narodzenia i trwa do 2 lutego, święta Ofiarowania Pańskiego. W sezonie 2026/2027 to czas od końca grudnia 2026 do wtorku 2 lutego 2027. Dokładne dni dla poszczególnych ulic ogłasza każda parafia, a w wielu parafiach trzeba się wcześniej zapisać.
Co przygotować na kolędę?
Archidiecezja Krakowska radzi przygotować stół z białym obrusem, krzyżem, świecą, wodą święconą i kropidłem. Przy tym stole ksiądz modli się z domownikami i błogosławi dom. Warto też wcześniej sprawdzić w ogłoszeniach parafialnych, czy na kolędę trzeba się zapisać i kiedy ksiądz odwiedza twoją ulicę.
Ile dać księdzu na kolędę?
Nie ma ustalonej kwoty. Biuro Prasowe Archidiecezji Krakowskiej pisze, że wierni mogą według własnego uznania i woli złożyć kapłanowi dowolną ofiarę, która zwykle jest wyrazem wdzięczności za jego całoroczną posługę, i że znaczna część ofiar idzie na cele diecezjalne, między innymi na domy księży emerytów i chorych oraz na misje.
Czy trzeba się zapisać na kolędę?
To zależy od parafii. Archidiecezja Krakowska przypomina, że w wielu parafiach obowiązują zapisy na kolędę. Terminy odwiedzin i sposób zgłoszenia podaje każda parafia, więc najpewniej jest sprawdzić ogłoszenia parafialne albo stronę parafii jeszcze przed świętami Bożego Narodzenia.
Skąd wziął się zwyczaj kolędy?
Według ks. dr. hab. Jana Klimka z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie praktykę corocznej wizyty duszpasterskiej zapoczątkował w 1601 roku biskup krakowski Bernard Maciejowski listem do wiernych, nazywanym „Pastoralną Maciejowskiego”. Zatwierdziły go synody polskiego Kościoła w 1624 roku i Rzym. Dziś podstawą jest kan. 529 § 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego.

Rok liturgiczny

Przewodniki na kolejne okresy i święta roku kościelnego.

Źródła