Adwent
Roraty
Roraty to Msza święta wotywna o Najświętszej Maryi Pannie, odprawiana w dni powszednie Adwentu. W 2026 roku mogą się odbywać od poniedziałku 30 listopada do rana w czwartek 24 grudnia, z wyjątkiem niedziel (6, 13 i 20 grudnia) i uroczystości Niepokalanego Poczęcia we wtorek 8 grudnia, czyli przez 21 dni. Nazwa pochodzi od łacińskiej antyfony na wejście „Rorate caeli desuper”, „Spuśćcie rosę, niebiosa”. Dawniej odprawiano je o świcie, przy świecach i lampionach; dziś wiele parafii, ze względu na dzieci, odprawia roraty wieczorem. Godziny podaje każda parafia.
Kiedy są roraty w 2026 roku
Roraty można odprawiać w każdy dzień powszedni Adwentu. Biuletyn liturgiczny Archidiecezji Białostockiej (nr 2/2018) nazywa je zatwierdzonym dla Polski zwyczajem liturgicznym: codziennie, z wyjątkiem niedziel i uroczystości, we wszystkich kościołach i kaplicach publicznych może być odprawiona jedna Msza wotywna o Najświętszej Maryi Pannie, o dowolnej porze. Adwent zaczyna się w 2026 roku w niedzielę 29 listopada, więc pierwsze roraty mogą być w poniedziałek 30 listopada.
We wtorek 8 grudnia przypada uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, więc tego dnia rorat nie ma. Ostatnie roraty są w czwartek 24 grudnia, w Wigilię Bożego Narodzenia, i według tego samego biuletynu tylko rano: wieczorem odprawia się już Mszę wigilijną uroczystości Narodzenia Pańskiego.
- Pierwszy tydzień Adwentu: od poniedziałku 30 listopada do soboty 5 grudnia (6 dni).
- Drugi tydzień: poniedziałek 7 grudnia i od środy 9 do soboty 12 grudnia (5 dni). We wtorek 8 grudnia uroczystość Niepokalanego Poczęcia, bez rorat.
- Trzeci tydzień: od poniedziałku 14 do soboty 19 grudnia (6 dni). Od czwartku 17 grudnia teksty Mszy są z danego dnia, a kolor szat zostaje biały.
- Czwarty tydzień: od poniedziałku 21 do czwartku 24 grudnia (4 dni), w Wigilię tylko rano.
- Bez rorat: niedziele 29 listopada oraz 6, 13 i 20 grudnia, a także wtorek 8 grudnia.
Godzinę rorat ustala każda parafia. Biuletyn białostocki pozwala ze względów duszpasterskich odprawiać je wieczorem, a Wikipedia odnotowuje, że z uwagi na udział dzieci i młodzieży roraty odprawia się dziś często właśnie wieczorem. Dawniej była to pierwsza Msza dnia, przed wschodem albo o wschodzie słońca.
Co to są roraty
Od strony liturgicznej roraty to Msza wotywna o Najświętszej Maryi Pannie, czyli Msza o Matce Bożej odprawiana z wyboru, a nie Msza z danego dnia kalendarza. Nazwę wzięły od antyfony na wejście, która w łacińskim mszale brzmi: „Rorate, caeli, desuper, et nubes pluant iustum: aperiatur terra, et germinet Salvatorem”. To słowa proroka Izajasza (Iz 45,8): niebiosa mają spuścić rosę, a ziemia zrodzić Zbawiciela. Pierwsze słowa, „Spuśćcie rosę, niebiosa”, dały nazwę całej Mszy.
Kolorem całego Adwentu jest fiolet, ale roraty odprawia się w szatach białych, jak inne Msze o Matce Bożej. Do 16 grudnia kapłan bierze formularz „Msza o Najświętszej Maryi Pannie w Adwencie” z Mszału Rzymskiego dla diecezji polskich albo jeden z trzech formularzy adwentowych ze „Zbioru Mszy o Najświętszej Maryi Pannie” (polskie wydanie z 1998 roku): „Najświętsza Maryja Panna, wybrana Córka Izraela”, „Najświętsza Maryja Panna w tajemnicy Zwiastowania Pańskiego” i „Nawiedzenie Najświętszej Maryi Panny”.
Od 17 do 24 grudnia, w dniach bezpośredniego przygotowania do Bożego Narodzenia, roraty zachowują biały kolor i swój tradycyjny charakter, ale teksty Mszy są z danego dnia. Biuletyn białostocki tłumaczy, że te teksty same mają charakter maryjny; prefacja jest wtedy druga adwentowa, nie o Najświętszej Maryi Pannie.
Jak wyglądają roraty
Na początku rorat w kościele gasi się światła. Wierni, przede wszystkim dzieci, przychodzą z zapalonymi lampionami; Wikipedia opisuje procesję wejścia, często od kruchty, w której za kapłanem idą dzieci z lampionami. Kościół oświetlają wtedy tylko świece i lampiony.
Hymnu „Chwała na wysokości Bogu” w Adwencie zwykle się nie odmawia, ale w roratach wolno go śpiewać. Pozwala na to zarządzenie Konferencji Episkopatu Polski z 31 marca 1971 roku, które według diecezji legnickiej i biuletynu białostockiego wciąż obowiązuje. Hymn nie jest obowiązkowy. Wyznania wiary w roratach się nie odmawia.
Zwyczajowo światła w kościele zapala się na „Chwała na wysokości Bogu”. Gdy wspólnota hymn pomija, diecezja legnicka i biuletyn białostocki proponują zapalić je przed Ewangelią, na aklamację „Alleluja”. Biuletyn wyjaśnia, co to oznacza: pierwsze czytanie, zwykle z proroka Izajasza, słucha się w blasku samych lampionów, a Ewangelię już w pełnym świetle, na znak, że zapowiadana światłość przyszła.
Dzieci przynoszą na roraty serduszka z zapisanymi dobrymi uczynkami, a w kościołach ustawia się adwentowy zegar; tak te zwyczaje opisuje diecezja legnicka. Wikipedia odnotowuje też codzienne losowanie: wylosowane dziecko zabiera na jeden dzień, do następnych rorat, figurkę Dzieciątka Jezus, czasem także Matki Bożej, św. Józefa albo aniołków.
Lampion i roratka
Roratka to świeca roratnia. Stoi przy ołtarzu tylko w Adwencie i symbolizuje Najświętszą Maryję Pannę; parafia w Wasilkowie opisuje ją jako świecę przewiązaną białą wstęgą i tłumaczy, że Maryja w Adwencie „niesie w łonie” Chrystusa, prawdziwą światłość. Biuletyn białostocki przypomina, że roratka ma być świecą woskową, a nie sztuczną.
Lampion przynoszą na roraty wierni, zwykle dzieci, i niosą go zapalony w procesji wejścia. Po zgaszeniu świateł w kościele to właśnie lampiony, razem ze świecami, oświetlają wnętrze aż do „Chwała na wysokości Bogu” albo do Ewangelii.
Skąd się wzięły roraty w Polsce
Diecezja legnicka przypomina, że w Polsce formularz Mszy wotywnej „Rorate” jest już w mszale cysterskim z Kamieńca Ząbkowickiego z około 1250 roku, a tradycja od wieków łączyła się ze śpiewem „Chwała na wysokości Bogu”.
W 1540 roku król Zygmunt I Stary ufundował Kapelę Rorantystów, męski zespół złożony z duchownych, który od 1543 do około 1794 roku śpiewał w katedrze na Wawelu, głównie w Kaplicy Zygmuntowskiej. Do jego obowiązków należał codzienny śpiew we Mszy roratniej. Rorantyści wykonywali wielogłosowe utwory a cappella kompozytorów polskich i obcych, między innymi Palestriny i Orlanda di Lasso.
W XX wieku prymas Stefan Wyszyński próbował ujednolicić sprawowanie rorat. Dekret z 19 listopada 1957 roku nakazywał śpiewać w nich „Chwała na wysokości Bogu”. Po jego wygaśnięciu dekret z 25 marca 1961 roku uczynił roraty wotywą pierwszej klasy, odprawianą codziennie przez cały Adwent z wyjątkiem uroczystości Niepokalanego Poczęcia, Wigilii Bożego Narodzenia i niedziel, z hymnem i z wyznaniem wiary. Indult Świętej Kongregacji Obrzędów z 18 grudnia 1963 roku pozwolił na jedną Mszę „Rorate” dziennie jako wotywę drugiej klasy, z hymnem, ale bez wyznania wiary.
Nowe przepisy liturgiczne, wprowadzone przez Pawła VI w 1969 roku, nie przewidują hymnu „Chwała na wysokości Bogu” w Mszach wotywnych. Dlatego Konferencja Episkopatu Polski zarządzeniem z 31 marca 1971 roku pozwoliła we wszystkich kościołach i kaplicach odprawiać w dni powszednie Adwentu jedną Mszę wotywną „Rorate”, z prefacją o Najświętszej Maryi Pannie albo z drugą prefacją adwentową, w której można odmawiać ten hymn. To zarządzenie obowiązuje do dziś.
Daty całego Adwentu, wieniec adwentowy i jego błogosławieństwo opisujemy na stronie Adwent 2026: daty, wieniec i zwyczaje.
Modlitwy maryjne na Adwent
Pełne teksty z podanym źródłem: litania, Anioł Pański, Magnificat i godzinki, a na koniec Adwentu modlitwa przed Wigilią.
-
Litania loretańska
Pełny tekst litanii
-
Anioł Pański
Pełny tekst modlitwy
-
Magnificat
Pieśń Maryi, dwie wersje tekstu
-
Godzinki o Niepokalanym Poczęciu NMP
Pełny tekst, siedem części i ofiarowanie
-
Modlitwa przed Wigilią i przy opłatku
Porządek wieczerzy i błogosławieństwo opłatków
Najczęstsze pytania
- Co to są roraty?
- Roraty to Msza święta wotywna o Najświętszej Maryi Pannie, odprawiana w dni powszednie Adwentu, w szatach białych. Nazwa pochodzi od antyfony na wejście „Rorate caeli desuper”, czyli „Spuśćcie rosę, niebiosa” (Iz 45,8). Dawniej była to pierwsza Msza dnia, o świcie; wierni, zwłaszcza dzieci, przychodzą na nią z lampionami, a przy ołtarzu stoi roratka, świeca symbolizująca Maryję.
- Kiedy są roraty w 2026 roku?
- W 2026 roku roraty mogą się odbywać od poniedziałku 30 listopada do czwartku 24 grudnia, w Wigilię tylko rano. Nie ma ich w niedziele (29 listopada oraz 6, 13 i 20 grudnia) ani we wtorek 8 grudnia, w uroczystość Niepokalanego Poczęcia, więc w sumie to 21 dni. Czy w danej parafii roraty są codziennie i o której godzinie, ogłasza parafia.
- O której godzinie są roraty?
- Godzinę ustala każda parafia. Tradycyjnie roraty były pierwszą Mszą dnia, przed wschodem albo o wschodzie słońca, i w wielu kościołach tak jest nadal. Wskazania liturgiczne pozwalają jednak ze względów duszpasterskich odprawiać je wieczorem, a z uwagi na dzieci i młodzież wiele parafii wybiera właśnie wieczór. Aktualne godziny są w ogłoszeniach parafialnych.
- Czy roraty są w niedzielę i 8 grudnia?
- Nie. Roraty są Mszą wotywną, a takiej Mszy nie odprawia się w niedziele ani w uroczystości. Dlatego w 2026 roku nie ma ich w niedziele Adwentu (29 listopada, 6, 13 i 20 grudnia) ani we wtorek 8 grudnia, kiedy przypada uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Już dekret prymasa Wyszyńskiego z 1961 roku wyłączał z rorat niedziele, 8 grudnia i Wigilię.
- Dlaczego na roratach światła w kościele zapala się dopiero w trakcie Mszy?
- Roraty zaczynają się w ciemności, przy świecach i lampionach, a światła zapala się zwykle na „Chwała na wysokości Bogu”. Hymn nie jest jednak obowiązkowy; gdy wspólnota go pomija, diecezja legnicka i biuletyn liturgiczny Archidiecezji Białostockiej proponują zapalić światła na „Alleluja” przed Ewangelią. Czytanie z Izajasza słucha się wtedy w blasku lampionów, a Ewangelię w pełnym świetle.
- Czym jest roratka?
- Roratka to świeca roratnia, która stoi przy ołtarzu tylko w Adwencie i symbolizuje Najświętszą Maryję Pannę. Często jest przewiązana białą wstęgą; parafia w Wasilkowie tłumaczy, że Maryja w Adwencie „niesie w łonie” Chrystusa, prawdziwą światłość. Biuletyn liturgiczny Archidiecezji Białostockiej przypomina, że ma to być świeca woskowa, a nie sztuczna.
Rok liturgiczny
Przewodniki na kolejne okresy i święta roku kościelnego.
Źródła
- Archidiecezja Białostocka, Biuletyn liturgiczny nr 2/2018 (PDF), rozdz. 4 „Roraty” i przypisy — Msza wotywna o NMP codziennie poza niedzielami i uroczystościami, o dowolnej porze, także wieczorem; kolor biały; formularze do 16 grudnia i od 17 do 24 grudnia (24 tylko rano); woskowa świeca roratnia; dekret prymasa Wyszyńskiego z 25 marca 1961 r., indult z 18 grudnia 1963 r., zarządzenie KEP z 31 marca 1971 r.; zapalanie świateł, zweryfikowano 20 listopada 2026
- Diecezja Legnicka, „Wskazania dotyczące Rorat” (2019) — mszał cysterski z ok. 1250 r., dekrety prymasa Wyszyńskiego z 1957 i 1961 r., indult z 1963 r., zarządzenie KEP z 31 marca 1971 r., trzy formularze adwentowe ze „Zbioru Mszy o NMP”, lampiony, serduszka, zegar adwentowy, zapalanie świateł, zweryfikowano 20 listopada 2026
- Missale Meum, „1 Msza o N. M. P. – Rorate” — łaciński tekst antyfony na wejście (Iz 45,8) w Mszale rzymskim z 1962 r., zweryfikowano 20 listopada 2026
- Parafia NMP Matki Miłosierdzia w Wasilkowie (archidiecezja białostocka), „Adwent i Roraty” — roratka z białą wstęgą jako symbol Maryi, zweryfikowano 28 października 2026
- Wikipedia, Roraty — Msza przed wschodem lub o wschodzie słońca, roraty wieczorem ze względu na dzieci, procesja wejścia z lampionami, kolor biały, losowanie figurki Dzieciątka, zweryfikowano 20 listopada 2026
- Wikipedia, Kapela Rorantystów — fundacja Zygmunta I Starego (1540), działalność w katedrze na Wawelu 1543–ok. 1794, Kaplica Zygmuntowska, codzienny śpiew we Mszy roratniej, repertuar, zweryfikowano 20 listopada 2026