Okres Narodzenia Pańskiego
Święto Trzech Króli (Objawienie Pańskie)
Święto Trzech Króli to potoczna nazwa uroczystości Objawienia Pańskiego, obchodzonej 6 stycznia. W 2027 roku przypada w środę. To w Polsce święto nakazane, z obowiązkiem udziału we Mszy, i dzień wolny od pracy. Kościół wspomina tego dnia Mędrców ze Wschodu, którzy przyszli do Betlejem oddać pokłon Jezusowi. W kościołach błogosławi się kredę i kadzidło, a poświęconą kredą oznacza się drzwi domów: K+M+B albo C+M+B i cyframi roku. Obie formy są prawidłowe.
Kiedy jest święto Trzech Króli w 2027 roku
Uroczystość Objawienia Pańskiego przypada w 2027 roku w środę 6 stycznia. Ogólne normy roku liturgicznego (n. 37) każą obchodzić ją 6 stycznia, a przenosić na niedzielę tylko tam, gdzie nie jest świętem nakazanym. W Polsce jest nakazana: list Episkopatu Polski o przykazaniach kościelnych wymienia ją wśród dni, w które katolik ma obowiązek uczestniczyć we Mszy świętej. Według kan. 1248 Kodeksu Prawa Kanonicznego obowiązek wypełnia też Msza wieczorem dnia poprzedniego, czyli 5 stycznia.
Dzień 6 stycznia jest także dniem wolnym od pracy: ustawa o dniach wolnych od pracy wymienia go jako „Święto Trzech Króli”.
- Wtorek 5 stycznia 2027 wieczorem: Msza wieczorna, która według kan. 1248 wypełnia już obowiązek uroczystości.
- Środa 6 stycznia 2027: uroczystość Objawienia Pańskiego, święto nakazane i dzień wolny od pracy.
- Niedziela 10 stycznia 2027: święto Chrztu Pańskiego, które obchodzi się w niedzielę po 6 stycznia (n. 38) i które kończy okres Narodzenia Pańskiego (n. 33).
Co świętujemy 6 stycznia
Ewangelia tego dnia (Mt 2,1–12) opowiada o Mędrcach ze Wschodu, którzy za gwiazdą przyszli do Betlejem, oddali pokłon Dzieciątku i ofiarowali Mu złoto, kadzidło i mirrę. Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii (n. 106) nazywa ich pierwszymi spośród pogan, którzy w nowo narodzonym Jezusie uznali i uwielbili Mesjasza. Ewangelia nie podaje ich imion; Kacper, Melchior i Baltazar to imiona tradycyjne.
Uroczystość ma szersze znaczenie niż sam pokłon Mędrców. Według uwag liturgicznych Archidiecezji Krakowskiej, opartych na Ceremoniale biskupów (n. 240), w homilii należy ukazać pełny sens tego dnia w „trzech cudownych znakach”: w uwielbieniu Dzieciątka przez Mędrców, w chrzcie Chrystusa i w przemianie wody w wino w Kanie Galilejskiej. To samo potrójne objawienie wymienia Dyrektorium (n. 106).
Czytania na uroczystość Objawienia Pańskiego
Lekcjonarz mszalny przewiduje na 6 stycznia: proroctwo Izajasza o chwale Pana, która rozbłysła nad Jerozolimą, i o narodach przychodzących do jej światła (Iz 60,1–6); Psalm 72 z refrenem „Uwielbią Pana wszystkie ludy ziemi”; fragment Listu do Efezjan o tym, że także poganie są współdziedzicami obietnicy (Ef 3,2–3a.5–6); i Ewangelię o Mędrcach ze Wschodu (Mt 2,1–12). Tekstu Biblii Tysiąclecia nie przedrukowujemy, bo jest chroniony prawem autorskim.
Kreda i K+M+B na drzwiach
W uroczystość Objawienia Pańskiego w kościołach błogosławi się kredę i kadzidło. Polska księga liturgiczna „Obrzędy błogosławieństw dostosowane do zwyczajów diecezji polskich” ma na to osobny rozdział (t. 2, rozdz. 50: „Obrzęd błogosławieństwa kredy i kadzidła w Uroczystość Objawienia Pańskiego – 6 stycznia”).
Poświęconą kredą oznacza się drzwi domu. Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii (n. 118) opisuje ten zwyczaj tak: drzwi znaczy się krzyżem Chrystusa, cyfrą nowego roku oraz tradycyjnymi inicjałami świętych Mędrców (K+M+B), co tłumaczy się formułą „Christus mansionem benedicat”, czyli „Niech Chrystus błogosławi ten dom”. Gesty te wyrażają prośbę o błogosławieństwo Chrystusa przez wstawiennictwo Mędrców; Dyrektorium dodaje, że wykonują je grupy dzieci w towarzystwie starszych i że są okazją do zbiórki ofiar na cele charytatywne i misyjne.
Rzecznik Episkopatu Polski, ks. Paweł Rytel-Andrianik, powołując się na Dyrektorium, wyjaśnia, że obie formy zapisu są prawidłowe: z inicjałami imion Kacpra, Melchiora i Baltazara (K+M+B) albo w wersji łacińskiej (C+M+B), z cyframi roku. Na 2027 rok jest to więc „K+M+B 2027” albo „C+M+B 2027”, napisane poświęconą kredą.
- Kreda i kadzidło: błogosławione w kościele 6 stycznia.
- Co piszemy: krzyż, cyfry roku i inicjały K+M+B albo C+M+B.
- Przykład na 2027 rok: K+M+B 2027 albo C+M+B 2027.
- Znaczenie: Kacper, Melchior i Baltazar, a zarazem „Christus mansionem benedicat” — „Niech Chrystus błogosławi ten dom”.
Ta sama księga ma też osobny obrzęd błogosławieństwa kredy i wody przed rozpoczęciem wizyty duszpasterskiej, czyli kolędy (t. 2, rozdz. 48), i obrzęd błogosławieństwa rodzin w okresie Narodzenia Pańskiego (rozdz. 49).
Inne zwyczaje uroczystości Objawienia Pańskiego
Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii (n. 118) wymienia jeszcze kilka tradycji związanych z tym dniem. Pierwszy to uroczysta zapowiedź Wielkanocy i głównych świąt nowego roku liturgicznego; uwagi liturgiczne Archidiecezji Krakowskiej, za Ceremoniałem biskupów, opisują ją tak: zależnie od miejscowego zwyczaju po odśpiewaniu Ewangelii ogłasza się z ambony daty świąt ruchomych w bieżącym roku. Dyrektorium poleca, by wymiana darów z okazji Epifanii miała charakter religijny, przypomina o misyjnym charakterze święta i o „Dziele Dziecięctwa Misyjnego” oraz o zwyczaju wybierania w niektórych wspólnotach świętych patronów na rozpoczęty rok.
Wcześniej w okresie świąt: Pasterka i oktawa Bożego Narodzenia oraz Nowy Rok, uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki. W tym samym czasie księża odwiedzają domy: kolęda, czyli wizyta duszpasterska — jak się przygotować. Wszystkie dni z obowiązkiem Mszy w roku: święta nakazane.
Modlitwy na koniec i początek roku
Pełne teksty z podanym źródłem: Te Deum na zakończenie roku, modlitwy do Ducha Świętego i hymn „Chwała na wysokości Bogu”.
-
Te Deum
Ciebie Boga wysławiamy, pełny tekst
-
Modlitwy do Ducha Świętego
Sekwencja i hymn, pełne teksty
-
Chwała na wysokości Bogu
Hymn mszalny Gloria, pełny tekst
Najczęstsze pytania
- Kiedy jest święto Trzech Króli w 2027 roku?
- W środę 6 stycznia 2027 roku. Uroczystość Objawienia Pańskiego obchodzi się w Polsce zawsze 6 stycznia, bo jest świętem nakazanym, a według ogólnych norm roku liturgicznego przenosi się ją na niedzielę tylko tam, gdzie nakazana nie jest. To także dzień wolny od pracy.
- Czy 6 stycznia trzeba iść do kościoła?
- Tak. Objawienie Pańskie, czyli święto Trzech Króli, jest w Polsce świętem nakazanym, więc obowiązuje udział we Mszy świętej. Według kan. 1248 Kodeksu Prawa Kanonicznego obowiązek wypełnia także Msza wieczorem dnia poprzedniego, czyli 5 stycznia. W 2027 roku 6 stycznia to środa.
- Co oznacza K+M+B na drzwiach?
- To inicjały tradycyjnych imion Mędrców ze Wschodu: Kacpra, Melchiora i Baltazara. W wersji łacińskiej, C+M+B, litery odczytuje się też jako „Christus mansionem benedicat”, czyli „Niech Chrystus błogosławi ten dom”. Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii (n. 118) mówi, że ten gest wyraża prośbę o błogosławieństwo Chrystusa przez wstawiennictwo świętych Mędrców.
- Jak poprawnie napisać kredą na drzwiach: K+M+B czy C+M+B?
- Obie formy są prawidłowe. Rzecznik Episkopatu Polski, ks. Paweł Rytel-Andrianik, wyjaśnia, za Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, że drzwi oznacza się poświęconą kredą: krzyżem, cyframi nowego roku i inicjałami K+M+B albo C+M+B. Na 2027 rok jest to „K+M+B 2027” albo „C+M+B 2027”.
- Jakie czytania są w uroczystość Objawienia Pańskiego?
- Według Lekcjonarza mszalnego: Iz 60,1–6 o chwale Pana nad Jerozolimą i narodach idących do jej światła; Psalm 72 z refrenem „Uwielbią Pana wszystkie ludy ziemi”; Ef 3,2–3a.5–6 o poganach, którzy są współdziedzicami obietnicy; i Ewangelia o pokłonie Mędrców ze Wschodu, Mt 2,1–12.
Rok liturgiczny
Przewodniki na kolejne okresy i święta roku kościelnego.
Źródła
- Ogólne normy roku liturgicznego i kalendarza, n. 33, 37 i 38 (Opoka) — Objawienie Pańskie 6 stycznia, Chrzest Pański w niedzielę po 6 stycznia, koniec okresu Narodzenia Pańskiego, zweryfikowano 20 listopada 2026
- Archidiecezja Krakowska, „Boże Narodzenie — kalendarz” (PDF, oprac. ks. Ryszard Kilanowicz, 2023) — uwagi liturgiczne o Objawieniu Pańskim za Ceremoniałem biskupów (n. 240) i przedruk Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, n. 106–119, w tym n. 118 o kredzie i K+M+B, zweryfikowano 20 listopada 2026
- ORDO (pallotyni), Lekcjonarz mszalny, Objawienie Pańskie — Iz 60,1–6; Ps 72 (refren „Uwielbią Pana wszystkie ludy ziemi”); Ef 3,2–3a.5–6; Mt 2,1–12, zweryfikowano 20 listopada 2026
- Alcuinus (bibliografia liturgiczna), „Obrzędy błogosławieństw dostosowane do zwyczajów diecezji polskich”, t. 2 — spis treści: rozdz. 48 (kreda i woda przed kolędą), 49 (błogosławieństwo rodzin), 50 (kreda i kadzidło w Uroczystość Objawienia Pańskiego), zweryfikowano 20 listopada 2026
- Interia Wydarzenia, „Święto Trzech Króli. Jak oznaczamy drzwi domów?” — wypowiedź rzecznika Episkopatu Polski ks. Pawła Rytla-Andrianika: K+M+B i C+M+B, obie formy prawidłowe, za Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, zweryfikowano 20 listopada 2026
- Episkopat Polski, List na temat przykazań kościelnych (2003) — Objawienie Pańskie wśród świąt nakazanych, zweryfikowano 28 października 2026
- Opoka, Święta nakazane — kan. 1248 KPK (Msza wieczorem dnia poprzedzającego), zweryfikowano 28 października 2026
- Dz.U. 2025 poz. 296, tekst jednolity ustawy o dniach wolnych od pracy — „6 stycznia – Święto Trzech Króli”, zweryfikowano 20 listopada 2026