Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Bytomiu

Historia

Erygowanie parafii: 1231 Budowa kościoła: założenie ok. 1231 (Henryk Brodaty); rozbudowa w XIV w. i po pożarze miasta w 1515 (wieża, część zachodnia i nawy boczne do 1530); przebudowy 1851–1857 i 1935–1938; remont 1957–1967

Kościół w obecnym miejscu założył w 1231 roku książę wrocławski Henryk Brodaty; w 2006 roku obchodzono 775. rocznicę konsekracji świątyni i erygowania parafii. Z pierwotnej, gotyckiej budowli zachowała się część nawy głównej i prezbiterium. Kościół rozbudowano w XIV wieku i ponownie po wielkim pożarze miasta w 1515 roku — do 1530 roku wzniesiono wieżę, część zachodnią i nawy boczne. Od lat 60. XVI wieku do 1632 roku świątynią władali protestanci, a pożar w 1675 roku strawił niemal całe jej wyposażenie. W latach 1851–1857 wnętrze otrzymało elementy neogotyckie, a wieżę podwyższono; kolejną przebudowę przeprowadzono w latach 1935–1938.

Około 1957 roku władze państwowe planowały zamknięcie i rozbiórkę kościoła z powodu szkód górniczych — zapobiegł temu proboszcz ks. Wacław Schenk, a świątynię wyremontowano w latach 1957–1967. Najcenniejszym zabytkiem jest ikona Madonny Bytomskiej, namalowana temperą na lipowej desce około 1430 roku i uznawana za cudowną; po pożarze z 1515 roku domalowano na niej postacie św. Katarzyny Aleksandryjskiej i św. Agnieszki. W 1863 roku przekazano ją do kaplicy św. Józefa w Szombierkach, a do kościoła Mariackiego wróciła w 1973 roku, po konserwacji. W ołtarzu głównym znajduje się XVII-wieczny obraz Wniebowzięcia Francesca Curradiego, a pod kościołem — krypta grobowa rodziny Donnersmarcków. Od 1990 roku w każdą sobotę odprawiana jest tu msza w języku niemieckim, a 15 sierpnia 2026 roku kościół otrzymał rangę sanktuarium maryjnego.