Nasza Wiara

Góra Świętej Anny — sanktuarium i kalwaria

Góra Świętej Anny to najwyższe wzniesienie Wyżyny Śląskiej i jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych na Górnym Śląsku. Od XV wieku czczona jest tu cudowna figura św. Anny Samotrzeciej, a od 1700 roku otacza sanktuarium kalwaria z 33 kaplicami. To także miejsce krwawych walk III powstania śląskiego w 1921 roku.

Główne uroczystości

  • 26 lipca — Wspomnienie św. Anny — główny odpust sanktuarium

Historia

Założenie: 1480

Kult na wzgórzu, nazywanym pierwotnie Chełm, sięga lat 1480-1485, gdy Mikołaj i Krzysztof Strzałowie ufundowali tu niewielką kaplicę. Drewnianą figurę św. Anny Samotrzeciej (trzymającej Maryję i Dzieciątko Jezus), pochodzącą z ok. 1480 r. i wysoką na 54 cm, przeniesiono z Ujazdu na początku XVII w. W głowie figury umieszczono relikwie św. Anny. Już w XVI w. przybywali tu liczni pielgrzymi, choć na pewien czas ruch pątniczy osłabło po przejęciu obiektu przez luteranów — przed 1599 r. świątynia wróciła w ręce katolików.

W październiku 1655 r., po wojnie polsko-szwedzkiej, na Górę św. Anny przybyli franciszkanie, budując w latach 1656-1659 drewniany klasztor, przebudowany w latach 1733-1749 na murowany. W latach 1700-1709, za czasów Jerzego Adama Gaszyny, według projektu włoskiego architekta osiadłego w Opolu, Domenica Singa, zbudowano kalwarię złożoną z 33 (według niektórych źródeł 40) kaplic. To właśnie powstanie kalwarii wyzwoliło masowe pielgrzymowanie Górnoślązaków na Górę św. Anny — szczególnie po tym, jak król pruski Fryderyk II zakazał pielgrzymek poza granice Śląska, a franciszkanie od 1763 r. zaczęli organizować nabożeństwa kalwaryjskie na miejscu.

10 października 1810 r., na mocy dekretu o sekularyzacji, dobra zakonne skonfiskowano, a franciszkanie musieli opuścić klasztor. Wrócili na Górę św. Anny w 1881 r., początkowo nieoficjalnie — dopiero w sierpniu 1887 r. władze pruskie zezwoliły im na oficjalny powrót. 21 maja 1921 r., podczas III powstania śląskiego, w klasztorze kwaterowały bawarskie oddziały Freikorps Oberland, a na jego terenie dochodziło do brutalnych przesłuchań, którym przełożony klasztoru, o. Kolumban Sobota, stanowczo się sprzeciwiał wobec dowództwa wojskowego.

29 czerwca 1980 r. kościół podniesiono do godności bazyliki mniejszej. 21 listopada 1950 r. Górę Świętej Anny wpisano na listę Pomników Historii pod numerem 1/50. W 1983 r. sanktuarium odwiedził Jan Paweł II — pomnik upamiętniający tę wizytę stanął w 2000 r. po północnej stronie bazyliki.

Najczęstsze pytania

Co przedstawia cudowna figura na Górze Świętej Anny?
Cudowna figura przedstawia św. Annę Samotrzecią — świętą trzymającą na rękach Maryję i Dzieciątko Jezus. Drewniana rzeźba pochodzi z ok. 1480 roku, ma 54 cm wysokości i pierwotnie znajdowała się w Ujeździe, skąd przeniesiono ją na Górę Świętej Anny na początku XVII wieku. W głowie figury umieszczono relikwie świętej.
Czym jest kalwaria na Górze Świętej Anny?
Kalwaria to zespół kaplic zbudowanych w latach 1700-1709 według projektu włoskiego architekta Domenica Singa, tworzących trasę pielgrzymkową nawiązującą do wydarzeń Męki Pańskiej. To właśnie powstanie kalwarii sprawiło, że pielgrzymowanie Górnoślązaków na Górę Świętej Anny nabrało masowego charakteru, zwłaszcza po tym, jak król pruski Fryderyk II zakazał pielgrzymek poza granice Śląska.
Jaki związek ma Góra Świętej Anny z powstaniami śląskimi?
21 maja 1921 roku, podczas III powstania śląskiego, w klasztorze na Górze Świętej Anny kwaterowały bawarskie oddziały Freikorps Oberland. Na terenie klasztoru dochodziło wówczas do brutalnych przesłuchań, którym przełożony, o. Kolumban Sobota, stanowczo się sprzeciwiał. Góra Świętej Anny pozostaje dziś jednym z symbolicznych miejsc pamięci powstań śląskich.

Źródła

  • Wikipedia — Sanktuarium św. Anny na Górze św. Anny (historia, figura, powstania śląskie), zweryfikowano 4 września 2026 — https://pl.wikipedia.org/wiki/Sanktuarium_%C5%9Bw._Anny_na_G%C3%B3rze_%C5%9Bw._Anny
  • swanna.pl — oficjalna strona sanktuarium, godziny mszy i dane kontaktowe, zweryfikowano 4 września 2026 — https://www.swanna.pl/