Kościół św. Andrzeja Apostoła w Środzie Śląskiej

Historia

Erygowanie parafii: pierwsza wzmianka 1233 Budowa kościoła: budowa korpusu nawy głównej od 1248; nowe prezbiterium 1378–1388 (majster Szymon, sklepienie Klausa Parlera); zniszczenia 1623, odbudowa 1645 i 1670; dobudowa zachodnia ok. 1830

Kościół św. Andrzeja Apostoła w Środzie Śląskiej wzmiankowany jest po raz pierwszy w 1233 roku, a budowę korpusu nawy głównej rozpoczęto w 1248 roku. Tego samego roku, w murach świątyni, z rozkazu księcia legnickiego Bolesława II Rogatki spalono żywcem 500 mieszczan oskarżonych o sprzyjanie Henrykowi III Białemu — jeden z najtragiczniejszych epizodów w historii miasta. Nowe prezbiterium, nakryte sklepieniem autorstwa Klausa Parlera, wzniósł w latach 1378–1388 majster Szymon.

Od 1540 roku kościół służył protestantom. Poważne zniszczenia dachu i sklepień w 1623 roku naprawiono w toku odbudowy zakończonej w 1645 roku, a kolejny gruntowny remont przeprowadzono w 1670 roku; około 1830 roku dobudowano część zachodnią. Prace restauracyjne z lat 1946–1948 i 1958–1959 odsłoniły pozostałości romańskie sprzed obecnej budowli. Środa Śląska zyskała też światowy rozgłos za sprawą Skarbu Średzkiego — średniowiecznych klejnotów koronnych odnalezionych w 1985 i 1988 roku, dziś eksponowanych w tutejszym muzeum regionalnym.