Bazylika św. Rocha w Białymstoku

Historia

Erygowanie parafii: parafia utworzona w 1925 staraniem ks. Adama Abramowicza Budowa kościoła: 1927–1946; konsekracja 18 sierpnia 1946

Kościół powstał jako wotum wdzięczności za odzyskanie niepodległości w 1918 roku i zwycięstwo w wojnie 1920 roku. W lutym 1925 roku ordynariusz wileński upoważnił ks. Adama Abramowicza do utworzenia w Białymstoku drugiej parafii, a budowę na wzgórzu św. Rocha rozpoczęto w 1927 roku — niemal wyłącznie z ofiar wiernych.

Autorem projektu był profesor Oskar Sosnowski, wykładowca Politechniki Warszawskiej. Zaprojektował budowlę modernistyczno-ekspresjonistyczną na planie ośmioboku, złożoną z trzech coraz wyższych brył, otoczoną murem z czterema narożnymi wieżyczkami przywodzącymi na myśl obronne kościoły Kresów. Obok, w latach 1929–1932, stanęła zaprojektowana przez niego modernistyczna plebania.

Prace trwały przez całą okupację — we wrześniu 1939 roku Niemcy na krótko zajęli budynek na koszary, a wieżę wykorzystywali jako punkt obserwacyjny; nabożeństwa zaczęto odprawiać w 1941 roku. Budowę ukończono w 1944 roku, a świątynię konsekrowano 18 sierpnia 1946 roku. W 2018 roku kościół uznano za pomnik historii i podniesiono do godności bazyliki mniejszej.