Bazylika św. Antoniego Padewskiego w Rybniku

Historia

Budowa kościoła: budowa 1903–1906 wg projektu Ludwiga Schneidera; poświęcenie 29 sierpnia 1907, konsekracja 29 września 1915; bazylika mniejsza 1993

Pozwolenie na budowę nowego kościoła uzyskał rybnicki proboszcz ks. Franciszek Brudniok, a budową kierował ks. dr Tomasz Reginek. Neogotycką świątynię zaprojektował Ludwig Schneider, architekt rejencyjny z Opola; prace ruszyły 14 września 1903 roku, kamień węgielny wmurowano 13 czerwca 1904 roku, w święto patrona, a mury wzniesiono z cegły z pobliskiej cegielni w Wielopolu. Budowę ukończono w listopadzie 1905 roku, kościół poświęcono 29 sierpnia 1907 roku, a konsekrowano 29 września 1915 roku. Jego wieże mierzą 95 metrów — to najwyższa świątynia na Górnym Śląsku, nieformalnie nazywana Katedrą Ziemi Rybnickiej. Budowa zmieniła też układ miasta: kościół z dworcem kolejowym połączyła nowo wytyczona ulica, dziś Kościuszki.

Świątynia kilka razy była bliska zniszczenia. 22 czerwca 1921 roku wybuch ośmiu ton materiałów wybuchowych na rybnickim dworcu spękał mury i przechylił jedną z wież, a działania wojenne w 1945 roku uszkodziły kościół tak poważnie, że początkowo przeznaczono go do rozbiórki; Armia Czerwona urządziła w nim warsztat broni pancernej. 14 października 1959 roku spłonęła północna wieża — strażacy, dysponujący drabinami sięgającymi kilkunastu metrów, nie mogli dosięgnąć ognia na wysokości 60–95 metrów. Samodzielną parafię utworzono tu w 1957 roku, a w czerwcu 1993 roku Jan Paweł II nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej. W ołtarzu głównym stoi ludowo-barokowa figura św. Antoniego, patrona ziemi rybnickiej, z XVI lub XVII wieku, pochodząca prawdopodobnie z dawnego kościoła farnego; na stulecie świątyni zawieszono w wieży ważący 3,5 tony dzwon Miłosierdzia Bożego z ludwisarni Grassmayr.