Opactwo Cystersów w Rudach — kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Historia

Erygowanie parafii: ok. 1253–1258 Budowa kościoła: XIII w., przebudowa barokowa XVII–XVIII w.; bazylika mniejsza od 2009

Cystersów sprowadził do Rud książę opolski Władysław, nadając im okoliczne wsie — pierwszy zachowany dokument fundacyjny pochodzi z 1258 roku, choć tradycja przyjmuje początek klasztoru już na rok 1253. Kościół otrzymał formę trójnawowej bazyliki z transeptem i prostokątnym prezbiterium, nakrytej sklepieniami żebrowymi; w XVII i XVIII wieku przebudowano go w duchu baroku. W XIV wieku opactwo stało się ośrodkiem edukacji, prowadząc jedną z pierwszych szkół na Śląsku, a w latach 1765–1776 seminarium nauczycielskie, które wykształciło ponad 2000 absolwentów.

Klasztor skasowano 26 listopada 1810 roku — komisarz królewski odczytał wówczas edykt kasacyjny, a 32 zakonników musiało natychmiast opuścić Rudy. Po 1820 roku dawne opactwo stało się rezydencją pierwszego księcia raciborskiego z rodu Hohenlohe i przekształcono je w blisko 120-pokojowy pałac. Dziś zespół funkcjonuje jako Pocysterski Zespół Klasztorno-Pałacowy, mieszcząc diecezjalne Sanktuarium Matki Bożej Pokornej; papież Benedykt XVI podniósł kościół do godności bazyliki mniejszej w 2009 roku.