Bazylika Archiopactwa Cystersów w Jędrzejowie

Historia

Erygowanie parafii: opactwo ufundowane 1140 przez Janika Jaksę i brata Klemensa, jako 21. filia Morimond Budowa kościoła: konsekracja 1210 przez bp. Wincentego Kadłubka; archiopactwo od 1989; bazylika mniejsza od 23 kwietnia 2026

Opactwo w Jędrzejowie, najstarsze cysterskie na ziemiach polskich, ufundowali w 1140 roku możny Janik Jaksa — późniejszy arcybiskup gnieźnieński — wraz z bratem Klemensem. Na ich zaproszenie mnisi przybyli z francuskiego Morimond do osady zwanej wówczas Brzeźnicą, jako 21. klasztor-córka tego opactwa, i nadali mu nazwę Morimundus Minor. Nowy kościół konsekrował w 1210 roku biskup krakowski Wincenty Kadłubek, kronikarz i błogosławiony, który spędził tu ostatnie lata życia; jego relikwie w posrebrzanej trumnie spoczywają w opackim kościele do dziś, a udostępniana zwiedzającym cela przypomina o jego pobycie.

Pożar zniszczył klasztor i bibliotekę w 1800 roku, a w 1819 roku car Aleksander I skasował zakon. Cystersi wrócili do Jędrzejowa dopiero w 1945 roku, przybywając z opactwa w Szczyrzycu; początkowo jako zależny przeorat, od 1953 roku samodzielny, w 1989 roku klasztor podniesiono do rangi archiopactwa.

6 września 2026 roku, podczas uroczystej Mszy świętej pod przewodnictwem biskupa kieleckiego Jana Piotrowskiego, publicznie ogłoszono decyzję papieża Leona XIV z 23 kwietnia 2026 roku o podniesieniu kościoła klasztornego do godności bazyliki mniejszej — najświeższy rozdział w blisko 900-letniej historii opactwa.

Duchowieństwo

Powołania z parafii

bł. Wincenty Kadłubek — biskup krakowski, kronikarz, zmarł w opactwie w 1223

Parafia i okolica

Kaplice

• Kaplica z relikwiami bł. Wincentego Kadłubka w posrebrzanej trumnie

Domy zakonne

• Archiopactwo Cystersów w Jędrzejowie