Gidle — sanktuarium Matki Bożej Gidelskiej

Główne uroczystości

• sobota przed pierwszą niedzielą maja — Wigilia uroczystości Matki Bożej Gidelskiej; Msza święta o 17:30
• pierwsza niedziela maja — Odpust Matki Bożej Gidelskiej: o 12:00 procesja na Kalwarię Gidelską i kąpiółka, potem uroczysta Msza odpustowa
• 15 sierpnia — Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny — odpust i tytuł bazyliki
• pierwsza niedziela po 17 sierpnia — Odpust św. Jacka z poświęceniem kłosów pszenicy
• 28 sierpnia — Msza o 17:30 i procesja do kapliczki koronacji na Złotej Górze
• pierwsza niedziela października — Święto Matki Bożej Różańcowej; po Mszy o 9:30 procesja różańcowa
• 13. dzień miesiąca — Pokutny Różaniec Fatimski i Procesja Światła po Mszy o 17:30

Historia

Założenie: 1516 (znalezienie figurki według tradycji); 1615 (przybycie dominikanów)

Według najstarszej tradycji, spisanej w 1636 r. przez dominikanina Jerzego Trebnica, wiosną 1516 r. rolnik Jan Czeczek zatrzymał się z pługiem, bo jego woły uklękły; w ziemi znalazł niewielką kamienną figurkę Matki Bożej z Dzieciątkiem, mierzącą ok. 9 cm. Gdy ukrył ją w skrzyni, on i jego rodzina mieli utracić wzrok, a odzyskać go po przemyciu oczu wodą z obmycia figurki. Pamiątką tej opowieści jest kąpiółka: raz w roku figurka bywa zanurzana w poświęconym winie, a pielgrzymi używają tego wina w nadziei uzdrowienia. Strona sanktuarium podkreśla, że do dziś zachowało się wiele pisemnych i malowanych świadectw na tabliczkach wotywnych.

W 1615 r. właścicielka Gidel, Anna Dąbrowska, wdowa po kasztelanie wieluńskim, sprowadziła do Gidel dominikanów i przeznaczyła środki na nowy kościół i klasztor. Budowę prowadzono pod kierunkiem architekta Jana Buszta z Łowicza i ciągnęła się ona przez kilkadziesiąt lat; kościół konsekrował w 1656 r. biskup Adrian Grodecki (Wikipedia podaje lata budowy 1640-1655). Spadkobiercy fundatorki sprowadzili w 1641 r. także kartuzów. Cudowną figurkę umieszczono w ołtarzu kaplicy po prawej stronie nawy głównej, a obecny rokokowy ołtarz główny z obrazem Wniebowzięcia, dziełem Michała Stachowicza, powstał w 1796 r.

Po upadku powstania styczniowego, w 1864 r., władze carskie skasowały klasztory w zaborze rosyjskim; gidelski pozostał jedynym dominikańskim i zwożono do niego zakonników z innych domów. Figurkę koronował 19 sierpnia 1923 r. biskup Stanisław Zdzitowiecki na wzgórzu zwanym Złotą Górką; według strony sanktuarium uczestniczyło w tym ponad stu księży i 300 tysięcy wiernych. Wikipedia podaje, że kościół ma tytuł bazyliki mniejszej od 1998 r., a polscy królowie, wśród nich Władysław IV, Jan Kazimierz i Michał Korybut Wiśniowiecki, mieli odwiedzać Gidle. W klasztorze działa muzeum.

Pielgrzymki

Pielgrzymki ze Śląska — według strony sanktuarium w ciągu ostatnich dwóch stuleci i do dziś szczególnie liczne, bo Śląsk jest rodzinną ziemią św. Jacka.

Pielgrzymki w drodze na Jasną Górę — przez wieki pątnicy zachodzili do Gidel po drodze do Częstochowy; strona sanktuarium zachęca grupy do zgłoszenia pielgrzymki przez formularz.

Jak dojechać

• Samochód. Gidle leżą nad Wartą, ok. 13 km od Radomska, nieco na uboczu szosy Piotrków Trybunalski – Częstochowa. Adres do nawigacji: Plac Dominikański 6, 97-540 Gidle.
• Samochód. Przez Gidle biegnie droga wojewódzka nr 784 z Radomska do Świętej Anny. Droga niższej kategorii łączy wieś z drogą krajową nr 91 w Kłomnicach.
• Rower. Przez miejscowość przebiega Łódzka Magistrala Rowerowa N-S, co ułatwia dojazd rowerem.
• Pieszo. Strona sanktuarium opisuje, że do Gidel docierają pielgrzymki piesze. Grupy mogą zgłosić przyjazd przez formularz „Zgłoś pielgrzymkę” na stronie sanktuarium.

Rozkłady jazdy i organizacja ruchu zmieniają się — przed podróżą sprawdź aktualne połączenia u przewoźnika.

Film o miejscu

Film z YouTube włącza się dopiero po kliknięciu — do tego czasu strona nic nie wysyła do Google.

Najczęstsze pytania

Skąd pochodzi figurka Matki Bożej Gidelskiej?

Według najstarszej tradycji, spisanej w 1636 r. przez dominikanina Jerzego Trebnica, rolnik Jan Czeczek wyorał ją w 1516 r. na swoim polu. Figurka ma ok. 9 cm wysokości, jest kamienna i przedstawia Matkę Bożą z Dzieciątkiem. Kiedy i przez kogo została wyrzeźbiona, nie wiadomo; strona sanktuarium zaznacza, że jej historia jest znana dopiero od 1516 r. Koronowano ją 19 sierpnia 1923 r.

Czym jest kąpiółka w Gidlach?

Kąpiółka to coroczny obrzęd, podczas którego figurkę Matki Bożej Gidelskiej zanurza się w poświęconym winie. Odbywa się w pierwszą niedzielę maja podczas Mszy odpustowej, po procesji na Kalwarię Gidelską. Zwyczaj nawiązuje do opowieści o rodzinie Czeczków, która według tradycji odzyskała wzrok po przemyciu oczu wodą z obmycia figurki; pielgrzymi używają wina z kąpiółki w nadziei uzdrowienia.

Kto opiekuje się sanktuarium w Gidlach?

Sanktuarium prowadzą dominikanie (Zakon Kaznodziejski), którzy zostali tu sprowadzeni w 1615 r. przez Annę Dąbrowską. Gidelski klasztor, jako jedyny dominikański w zaborze rosyjskim, przetrwał lata rozbiorów. Kościół Wniebowzięcia NMP jest kościołem filialnym parafii Najświętszej Maryi Panny Bolesnej w Gidlach, w dekanacie Gidle archidiecezji częstochowskiej.