Kościół św. Idziego Opata w Tarczku

Historia

Budowa kościoła: budowa w II ćw. XIII w.; fasada zachodnia wzniesiona od nowa pod koniec XVI w.; remont zakończony i konsekracja 1591; nowe sklepienie prezbiterium 1945–1946

Tarczek pojawia się w źródłach w latach 1222–1224, gdy wymieniani są tutejszy rządca i rycerze biskupi; w 1227 roku był ośrodkiem dóbr biskupów krakowskich, zwanym kasztelanią, a w 1228 roku wzmiankowano prepozyta Prandotę z Tarczka. Według Jana Długosza kościół ufundował biskup krakowski. Na podstawie układu przestrzennego oraz jednoczesnego występowania ostrego łuku w arkadzie tęczowej i półkolistych łuków okien jego powstanie datuje się na drugą ćwierć XIII wieku. Jest to orientowana, jednonawowa budowla z kwadratowym prezbiterium zamkniętym prostą ścianą; w zachodniej części nawy znajdowała się empora, po której zostały kamienne wsporniki. Budowla przetrwała w zasadniczym zrębie murów, poza fasadą zachodnią, wzniesioną od nowa pod koniec XVI wieku.

Gruntowny remont zakończono w 1591 roku, gdy kościół ponownie konsekrowano. Po 1738 roku, gdy odnotowano zły stan sklepień, zawalił się wschodni szczyt nawy, a zapewne wraz z nim pierwotne sklepienie prezbiterium; obecne sklepienie pochodzi z lat 1945–1946. W latach 70. XX wieku odsłonięto romański portal. Wejście do prezbiterium zdobi ostrołukowa arkada tęczowa z dekoracyjnymi guzami, a w jego południowej ścianie zachowała się nisza na naczynia liturgiczne. W ołtarzu głównym znajduje się renesansowy tryptyk z około 1540 roku z Chrystusem Zmartwychwstałym ukazującym się Maryi — cztery sceny Męki Pańskiej na jego zamkniętych skrzydłach pokazywane są przez cały Wielki Post. Zachowały się też chrzcielnica z XIV wieku i pozostałości renesansowej polichromii.