Bazylika Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kielcach

Historia

Pierwszy, romański kościół z ciosanego kamienia ufundował w 1171 roku biskup krakowski Gedeon. W 1213 roku biskup Wincenty Kadłubek przeniósł tu XI-wieczną parafię i konsekrował kolegiatę. Świątynię spalił najprawdopodobniej książę Konrad Mazowiecki w 1244 roku, a w 1260 roku zniszczyli ją Tatarzy — po obu najazdach kościół odbudowywano.

W 1514 roku biskup Jan Konarski dodał kamienną zakrystię, a w 1583 roku biskup Piotr Myszkowski rozbudował kościół o zachodnią nawę, nadając mu układ krzyżowy. Kolejne prace budowlane, w tym rozbudowa prezbiterium i naw bocznych, prowadzono w latach 1632–1635.

Gruntowną barokową przebudowę, obejmującą rozbiórkę średniowiecznych wież i ujednolicenie wysokości sklepień, przeprowadzono w latach 1719–1728; konsekracji po przebudowie dokonano 10 kwietnia 1728 roku. Kolejną wielką renowację, nadającą fasadzie obecny, barokowy wygląd i nową wieżę, przeprowadził w latach 1869–1872 architekt Franciszek Ksawery Kowalski.

Do godności katedry podniesiono kościół w 1883 roku. W 1971 roku otrzymał tytuł bazyliki mniejszej, a w grudniu 2017 roku, decyzją prezydenta RP, uznano go za pomnik historii. W rejestrze zabytków figuruje pod numerem A.322/1-3 (wpisy z 1932 i 1967 roku).