Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gryfinie

Historia

Budowa kościoła: prezbiterium i transept ok. 1300, korpus bazylikowy i wieża ok. 1325; przebudowa na halę i sklepienia gwiaździste w XV w.; restauracja 1861–1863; hełm wieży 1938; ponownie katolicki od 1945

Według szczecińskiego historyka sztuki Wojciecha Łopucha budowę kościoła rozpoczęto w 1278 roku, gdy książę Barnim I przekazał patronat nad świątynią szczecińskiemu kościołowi Mariackiemu. Do 1300 roku, gdy ufundowano ołtarz, powstała część wschodnia — prezbiterium i transept z kamiennych ciosów z ceglanymi detalami — a do 1325 roku, gdy książę Otton I ofiarował drugi ołtarz, trójnawowy ceglany korpus bazylikowy i kamienna w dolnej części wieża zachodnia. W XV wieku nawy boczne podwyższono do wysokości nawy głównej, tworząc układ halowy, i założono sklepienia gwiaździste. W XVI wieku kościół przejęli protestanci; w latach 1861–1863 odnowił go architekt Buchterkirch, a w 1938 roku średniowieczny stożek wieży zastąpiono neobarokowym hełmem. Od 1945 roku jest ponownie świątynią katolicką.

Najcenniejszym elementem wyposażenia jest wapienna, renesansowa ambona z 1605 roku, przypisywana artystom z kręgu Clausa Midowa: kamienną bramkę zdobią amorki i figura Chrystusa Dobrego Pasterza, balustradę schodów — sceny ze Starego Testamentu, a kosz — cztery sceny z Nowego; w latach 2003–2004 ambonę odnowiono. Dawny renesansowy ołtarz główny, namalowany w 1580 roku przez nadwornego malarza książęcego Dawida Redtela, trafił do Muzeum Narodowego w Szczecinie, a obecny, neogotycki, zdobi obraz Stanisława Batowskiego z przedstawicielami polskich stanów składającymi hołd Matce Bożej — przywieziony po II wojnie światowej przez repatriantów z Kałusza na Kresach Wschodnich. Zachowały się też dębowe stalle z XVI wieku i organy Barnima Grüneberga z 1861 roku.