Kolegiata Najświętszej Maryi Panny Królowej Świata w Stargardzie

Historia

Budowa kościoła: 1292–1324 (hala ceglana); przebudowa na bazylikę 1388–1500

Budowę rozpoczęto w 1292 roku jako wotum za nadanie miastu prawa lubeckiego; wcześniej stał tu drewniany kościół z 1242 roku. Powstała wówczas ceglana hala gotycka, wzorowana na kościele Mariackim w Kołobrzegu, wznoszona etapami do 1324 roku.

Decydujący dla dzisiejszego kształtu świątyni był okres 1388–1500, gdy pod kierunkiem szczecińskiego mistrza Hinricha Brunsberga przebudowano ją na bazylikę. Dodano wtedy nowe prezbiterium, obejście z wieńcem kaplic, kaplicę maryjną i dwie wieże od zachodu. Kolegiata uchodzi za najwybitniejszy przykład gotyku ceglanego na Pomorzu i jedno z najważniejszych dzieł tego nurtu w Polsce.

Od reformacji w 1534 roku świątynia służyła ewangelikom; katolikom przywrócił ją i rekonsekrował 30 listopada 1957 roku kardynał Stefan Wyszyński. Rozporządzeniem Prezydenta RP z 17 września 2010 roku kolegiata wraz z systemem murów obronnych została uznana za pomnik historii, a w latach 2020–2023 przeszła gruntowną renowację.