Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Choszcznie

Historia

Budowa kościoła: budowa w I poł. XIV w. przez joannitów, ukończenie ok. 1350; wieża ok. 1400; odbudowa po pożarze z 1636 w latach 1640–1663; przebudowa neogotycka 1859–1862; odbudowa po 1945 (prezbiterium 1947, nawa 1956–1957, wieża do 1972)

W 1309 roku miejską świątynię w Choszcznie objęli joannici i to oni w pierwszej połowie XIV wieku zbudowali obecny, gotycki kościół w miejscu romańskiej świątyni z granitu. Ukończono go zapewne do około 1350 roku, a wieżę na wcześniejszym fundamencie — około 1400 roku. W 1536 roku kościół odebrano joannitom i przejęli go protestanci. Świątynia płonęła kilkakrotnie: w 1511 roku ogień zniszczył wieżę i wyposażenie, a w lipcu 1636 roku, w czasie wojny trzydziestoletniej, zawaliły się sklepienia naw — w odbudowie z lat 1640–1663 zastąpiono je drewnianym stropem. W latach 1859–1862 Emil Flaminius przeprowadził przebudowę neogotycką: zrekonstruował maswerki, zbudował nowe sklepienia i umieścił w specjalnej wnęce gotyckie Drzewo Jessego, przeniesione z innej budowli.

W lutym 1945 roku, podczas walk o miasto, kościół stracił dachy i sklepienia, a wyposażenie spłonęło. Odbudowę rozpoczęto od razu: prezbiterium poświęcono 8 grudnia 1947 roku, nawę główną zrekonstruowano w latach 1956–1957 według projektu Pawła Sznela, a wieżę — po rozbrojeniu tkwiących w jej murach niewypałów — odbudowano do 1972 roku. Najcenniejszym zabytkiem fary jest Drzewo Jessego: ceramiczna płaskorzeźba z około 1350 roku, ukazująca ukrzyżowanego Chrystusa z Maryją i św. Janem oraz 21 przodków Chrystusa, rzadkość na skalę europejską. Przypuszcza się, że pochodzi z nieistniejącego już klasztoru franciszkanów lub z opactwa cystersów w Bierzwniku. 8 grudnia 1993 roku arcybiskup Marian Przykucki ustanowił w kościele sanktuarium Matki Bożej Nieustającej Pomocy.