Bazylika kolegiacka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Środzie Wielkopolskiej

Historia

Budowa kościoła: kościół gotycki z początku XV w.; nawy boczne i wieża na przełomie XV i XVI w.; attyka wieży w poł. XVI w.; kaplica Gostomskich 1598–1602; bazylika mniejsza 2021

Gotycki kościół w Środzie Wielkopolskiej wzniesiono na początku XV wieku, a na przełomie XV i XVI wieku rozbudowano go o nawy boczne i wieżę, którą w połowie XVI wieku zwieńczono renesansową attyką. Nawy nakrywają sklepienia gwiaździste, a prezbiterium — krzyżowo-żebrowe. W późnorenesansowym ołtarzu głównym stoi sześć renesansowych figur świętych, a w polu głównym obraz Wniebowzięcia nieznanego malarza, oparty na kompozycji Petera Paula Rubensa. Późnogotyckie stalle ufundował biskup poznański Jan Lubrański, a wykonali je w latach 1519–1522 bracia Jan i Leon z Wrześni; na belce tęczowej zachowała się polichromowana grupa pasyjna z początku XVI wieku.

Od południa w latach 1598–1602 dostawiono renesansową kaplicę grobową Gostomskich, fundacji wojewody poznańskiego Hieronima Gostomskiego — ośmioboczną, nakrytą kopułą, z kratą z brązu wykonaną w 1598 roku przez gdańskiego mistrza Krzysztofa Olendorfa. Mieści ona wczesnobarokowy nagrobek Anny z Ostrorogów Sieniawskiej (zm. 1584) z brunatnego i różowego marmuru, a dziś pełni funkcję kaplicy wieczystej adoracji. W ścianach kościoła znajduje się też renesansowa płyta nagrobna wojewody sieradzkiego Ambrożego Pampowskiego (zm. 1510), a na filarze tablica ks. Augustyna Szamarzewskiego, średzkiego mansjonarza z lat 1857–1887 i jednego z pionierów ruchu spółdzielczego w Wielkopolsce. Decyzją Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z 16 grudnia 2021 roku kolegiata otrzymała tytuł bazyliki mniejszej.

Najczęstsze pytania

Jakie są godziny mszy świętych w tym kościele (Bazylika kolegiacka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Środzie Wielkopolskiej)?

Według danych sprawdzonych 17 września 2026, msze święte odprawiane są w godzinach — niedziela: 7:00, 8:30, 10:00, 11:30, 19:00; niedziela (wrzesień–czerwiec): 12:45. Nie mamy potwierdzonych godzin mszy w dni powszednie. Godziny mogą się zmieniać w okresie wakacyjnym i w święta, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne ogłoszenia parafialne na stronie parafii (https://bazylika.info).

Jak skontaktować się z parafią (Bazylika kolegiacka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Środzie Wielkopolskiej)?

Telefon: +48 61 285 36 31. Strona internetowa parafii: https://bazylika.info. Dane sprawdzone 17 września 2026.

Kiedy zbudowano ten kościół (Bazylika kolegiacka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Środzie Wielkopolskiej)?

Budowa kościoła: kościół gotycki z początku XV w.; nawy boczne i wieża na przełomie XV i XVI w.; attyka wieży w poł. XVI w.; kaplica Gostomskich 1598–1602; bazylika mniejsza 2021. Szczegóły opisano w sekcji Historia.