Bazylika Kolegiacka Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Wiślicy

Historia

Budowa kościoła: 1350–1376, z fundacji Kazimierza Wielkiego; bazylika mniejsza od 2005

Obecna gotycka świątynia stoi na fundamentach dwóch wcześniejszych kościołów romańskich. Pierwszy, ufundowany przez księcia Henryka Sandomierskiego, ukończono w drugiej połowie XII wieku za panowania Kazimierza Sprawiedliwego; po nim wzniesiono większą romańską kolegiatę pod wezwaniem Trójcy Świętej. Podczas badań archeologicznych w 1958 roku w krypcie odkryto pochodzącą z tamtego okresu Płytę Orantów — unikatową w skali światowej posadzkę z rytymi wizerunkami postaci modlących się, wykonaną ok. 1175–1177 roku.

Obecny, trzeci z kolei kościół na tym miejscu wzniesiono w latach 1350–1376 z fundacji króla Kazimierza Wielkiego. Wnętrze kryje bizantyjsko-ruskie freski wykonane w latach 1397–1400 przez malarza Hayla z Przemyśla, przedstawiające m.in. Ofiarowanie w Świątyni i Zaśnięcie Matki Bożej.

W 1915 roku świątynia została poważnie uszkodzona przez austriacki ostrzał artyleryjski podczas I wojny światowej; odbudowano ją w latach 20. XX wieku pod kierunkiem architekta Adolfa Szyszko-Bohusza. Godność kolegiaty przywrócono jej w 1924 roku decyzją biskupa Augustyna Łosińskiego, a 8 września 2005 roku, za zgodą Jana Pawła II udzieloną w 2004 roku, świątynia otrzymała tytuł bazyliki mniejszej.