Bazylika Kolegiacka Świętej Trójcy w Krośnie

Historia

Erygowanie parafii: parafia i pierwszy kościół 1342, za Kazimierza Wielkiego Budowa kościoła: hala gotycka do 1512; przebudowa manierystyczna XVII w.; bazylika mniejsza od 1998

Parafię i pierwszy kościół w Krośnie założono w 1342 roku za sprawą Kazimierza Wielkiego. 4 sierpnia 1391 roku biskup Eryk z Winsen, za zgodą króla Władysława Jagiełły, włączył parafię do uposażenia kapituły katedralnej w Przemyślu. Gotycka, trójnawowa hala z późnogotyckim sklepieniem gwiaździstym prezbiterium powstawała etapami do konsekracji w 1512 roku, otoczona z czasem kaplicami — św. Anny, św. Wojciecha, Najświętszej Marii Panny i Świętych Piotra i Pawła.

Dzisiejszy, manierystyczny wystrój wnętrza zawdzięcza świątynia Wojciechowi Robertowi Portiuszowi — krośnieńskiemu kupcowi szkockiego pochodzenia, który sfinansował gruntowną przebudowę prowadzoną prawdopodobnie pod kierunkiem włoskiego budowniczego Vincenza Petroniego. Kaplicę Świętych Piotra i Pawła przekształcono wówczas w kopułowe mauzoleum rodziny Portiusów, a wolnostojącą dzwonnicę wzniesiono w latach 1637–1651 z jego funduszy.

Do najcenniejszych zabytków wnętrza należy gotycka Grupa Pasyjna na belce tęczowej, dzieło krakowskiego warsztatu snycerskiego z około 1400 roku, oraz wczesnobarokowy nagrobek Skotnickich i Ligęzów z czarnego marmuru. 12 czerwca 1998 roku papież Jan Paweł II podniósł kościół do godności bazyliki mniejszej.

Parafia i okolica

Kaplice

• Kaplica Portiuszów — kopułowe mauzoleum rodzinne w dawnej kaplicy Świętych Piotra i Pawła