nasza wiara

Święci patroni

Modlitwy do św. Anny, matki Najświętszej Maryi Panny

Św. Anna, tradycyjnie czczona jako matka Najświętszej Maryi Panny i babcia Jezusa, jest świętą znaną wyłącznie z tradycji: Ewangelie o niej milczą, a jej imię i opowieść o niej pochodzą z apokryficznej Protoewangelii Jakuba z II wieku. Kościół wspomina ją razem ze św. Joachimem 26 lipca. Na tej stronie oddzielamy to, co przekazuje tradycja, od faktów o kulcie, i podajemy modlitwy z oznaczonym źródłem: dwie kolekty z Mszału rzymskiego (ogólną i śląską), litanię oraz pięć tradycyjnych modlitw.

Obraz Leonarda da Vinci: starsza kobieta w chuście, patrząca w dół z lekkim uśmiechem, siedzi za młodszą kobietą pochyloną ku dziecku, które obejmuje jagnię; w tle skaliste góry i drzewo
Leonardo da Vinci — domena publiczna

Kolekta na wspomnienie świętych Joachima i Anny

Modlitwa dnia z formularza Mszy o świętych Joachimie i Annie, rodzicach Najświętszej Maryi Panny (26 lipca): dziękuje Bogu za wybór rodziców Maryi i prosi o zbawienie za ich wstawiennictwem.

Panie, Boże naszych ojców, Ty wybrałeś świętych Joachima i Annę na rodziców Maryi, która została Matką Twojego wcielonego Syna, przez ich wstawiennictwo daj nam osiągnąć zbawienie obiecane Twojemu ludowi. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków.

Źródło: ORDO (Pallotyni) — Mszał rzymski, Święci (lipiec): „26 lipca: Świętych Joachima i Anny, rodziców Najśw. Maryi Panny”, kolekta — https://ordo.pallotyni.pl/index.php/mszal-rzymski/swieci-lipiec/1877-26-lipca-swietych-joachima-i-anny-rodzicow-najsw-maryi-panny — Wspomnienie obowiązkowe. Tekst polskiego Mszału rzymskiego; strona ORDO nie podaje, które wydanie cytuje. Pominięto znaki pauzy (*, +); poza tym tekst bez zmian.

Kolekta na wspomnienie św. Anny w diecezji opolskiej i gliwickiej

Modlitwa dnia z własnego formularza św. Anny, matki Najświętszej Maryi Panny, używanego 26 lipca w diecezji opolskiej (uroczystość) i gliwickiej (wspomnienie obowiązkowe), a więc w regionie Góry Świętej Anny.

Panie, Boże naszych ojców, Ty wybrałeś świętą Annę na matkę Maryi, która została Rodzicielką Twojego wcielonego Syna, przez jej wstawiennictwo daj nam osiągnąć zbawienie obiecane Twojemu ludowi. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, Bóg, przez wszystkie wieki wieków.

Źródło: ORDO (Pallotyni) — Mszał rzymski, Święci (lipiec): „26 lipca: Św. Anny, matki Najśw. Maryi Panny”, kolekta — https://ordo.pallotyni.pl/index.php/mszal-rzymski/swieci-lipiec/1878-26-lipca-sw-anny-matki-najsw-maryi-panny — Według strony ORDO formularz własny: w diecezji opolskiej i w kościołach pod wezwaniem św. Anny uroczystość (św. Anna jest główną patronką Śląska Opolskiego), w diecezji gliwickiej wspomnienie obowiązkowe. Tekst polskiego Mszału rzymskiego; strona nie podaje wydania. Pominięto znaki pauzy (*, +); poza tym tekst bez zmian.

Litania do św. Anny

Litania z wezwaniami do Anny jako matki Maryi, wzoru żon i matek, pocieszycielki ubogich i chorych; prosi o pokój w rodzinach, o wsparcie powołanych i pracujących oraz o pomoc w godzinę śmierci. Kończy się kolektą.

Kyrie elejson, Chryste elejson, Kyrie elejson. Chryste usłysz nas, Chryste wysłuchaj nas. Ojcze z nieba Boże – zmiłuj się nad nami. Synu Odkupicielu świata Boże – zmiłuj się nad nami. Duchu Święty Boże – zmiłuj się nad nami. Święta Trójco, Jedyny Boże – zmiłuj się nad nami.

Święta Maryjo, módl się za nami Święta Anno, Święta Anno, Matko Najświętszej Maryi Panny, Święta Anno, służebnico Ojca Przedwiecznego, Święta Anno, Matko Rodzicielki Syna Bożego, Święta Anno, świątynio Ducha Świętego, Święta Anno, piastunko Jezusa i Maryi, Święta Anno, naczynie wybrane Opatrzności Bożej, Święta Anno, miłością Bożą pałająca, Święta Anno, chlubo wszystkich niewiast, Święta Anno, przykładzie wiernych żon, Święta Anno, wzorze wszystkich matek, Święta Anno, cicha i pokorna, Święta Anno, Matko sprawiedliwa, Święta Anno, wzorze wychowania dzieci dla Boga, Święta Anno, wzorze cichego życia domowego, Święta Anno, aniele cierpliwości i wyrozumiałości, Święta Anno, mistrzyni modlitwy i ofiary, Święta Anno, nauczycielko prawdy i miłości, Święta Anno, nadziejo chorych i nieszczęśliwych, Święta Anno, obrono sierot i wdów, Święta Anno, pociecho ubogich i opuszczonych, Święta Anno, ucieczko błądzących, Święta Anno, opiekunko żniwnych pól, Święta Anno, przemożna Orędowniczko u Boga.

Prosimy Cię, święta Anno: Abyś wszystkim rodzinom katolickim pokój i zgodę wyjednała, wysłuchaj nas, święta Anno Abyś wszystkich powołanych do służby Bożej wspierała, Abyś wszystkich, którzy w trudnych warunkach pracują, wspomagała, Abyś podróżujących od wypadków zachowała, Abyś wszystkim czcicielom Twoim nieustannie pomagała, Abyś nam w godzinę śmierci z pomocą przybyła.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – przepuść nam Panie. Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – wysłuchaj nas Panie. Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata – zmiłuj się nad nami.

V. Módl się za nami, święta Anno, R. Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.

Módlmy się: Boże, który wybrałeś świętą Annę na Matkę Rodzicielki Twego Jednorodzonego Syna, spraw łaskawie, abyśmy za Jej przykładem służyli Tobie z miłością i osiągnęli wieczne zbawienie. Przez Chrystusa Pana naszego. Amen.

Źródło: Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — strona „Modlitwy do św. Anny”: „Litania do św. Anny” — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/litania-do-sw-anny/ — Strona parafii nie podaje autora, daty ani zatwierdzenia kościelnego. Tekst podano tak, jak jest na stronie, z dwiema poprawkami oczywistych literówek: „d1a Boga” zapisano „dla Boga”, a „przykładem. służyli” „przykładem służyli”. W źródle odpowiedź „módl się za nami” stoi tylko po wezwaniu „Święta Maryjo”, a odpowiedź „wysłuchaj nas, święta Anno” tylko po pierwszym wezwaniu „Abyś…”; odmawia się je po każdym kolejnym wezwaniu z danej grupy. Inne wersje „Litanii do św. Anny” (np. milosierdzieboze.pl) różnią się od tej wezwaniami (m.in. „chlubo wszystkich matek”, dodane „Matko najgodniejsza, najmilsza, łaskawa” i wezwania zaczynające się od „Przez…”), więc nie są tym samym tekstem; podajemy tylko tę, której miejsce publikacji jest wskazane. Krótsze „Wezwania do św. Anny” na stronie ORDO to osobny tekst i nie są tu użyte.

Modlitwa do św. Anny w potrzebie

Długa modlitwa błagalna do Anny jako „pocieszycielki strapionych”, z miejscem na wymienienie własnej łaski; prosi o pomoc w potrzebie, a jeśli taka nie jest wolą Bożą, o cierpliwe znoszenie krzyża.

Do Ciebie się uciekam, o niebieska pocieszycielko strapionych! Przed Twoim obrazem, przed którym już tylu ludzi doznało pociechy i pomocy, podnoszę z ufnością oczy moje do Ciebie, jak dziecię do swojej najdobrotliwszej matki. Racz mi się osobliwie teraz pokazać jako troskliwa matka i zanieś moje westchnienia przed tron łaski niebieskiego Wnuka Twego, tam wspieraj prośby i błagania moje i przyczyńże się Ty za mną nędznym żebrakiem i módl się za mnie, gdyż moje modlitwy są niegodne być wysłuchane przed Boskim Majestatem! Ach przybądź mi na pomoc w tej mojej potrzebie i uproś mi u Wnuka Twego ową łaskę, o którą upraszam (wymień łaskę o którą prosisz). O miła i łaskawa Matko Anno! Zlituj się nad biednym (ą) grzesznikiem (cą) i przyczyń się za mną przed tronem Boskiego miłosierdzia, pokaż mi teraz Twoje macierzyńskie serce w owej potrzebie. W Tobie pokładam mą nadzieję, o Anno święta, pocieszycielko strapionych, ucieczko wszystkich udręczonych; nie daj, aby moja nadzieja była daremna. O Matko pięknej miłości, o pośredniczko moja, o orędowniczko moja, o pomocniczko moja, zwróć Twoje miłosierne oczy na mnie, nachyl się łaskawie do wzdychań i próśb moich i dopomóż mi w tej potrzebie, w tym utrapieniu, abym był (a) od wszelkiego złego uwolniony (a) albo przynajmniej doznał (a) ulgi i pociechy.

Chciałby jednak Pan Bóg wszechmogący inaczej rozporządzić, nie miałoby to służyć na Jego chwałę i moje wieczne zbawienie, gdybym od tego cierpienia był uwolniony (a), wtenczas uproś mi, o Matko miłosierna, u Wnuka Twego Boskiego tę łaskę, abym krzyż cierpliwie nosił i zupełnie się poddając Boskiej woli, mógł (a) powiedzieć: Ojcze! nie moja, lecz Twoja święta wola niech się stanie! O Anno święta! Ty jesteś wspomożeniem wiernych, proś więc za wszystkich utrapionych chrześcijan, którzy twej pomocy potrzebują, a osobliwie za wszystkich w tej chwili konających, aby doznali łaski Boskiej i szczęśliwej śmierci i też w niebie z Tobą Boga na wieki chwalili. – Polecam także twojej macierzyńskiej opiece, chociaż niegodny (a) wysłuchania, wszystkich tych, którzy się mej modlitwie polecali. Bądź im także ucieczką w ich potrzebach i wyjednaj im Boskiej pomocy we wszystkich ich życzeniach. O Matko święta, módl się za nami grzesznymi teraz i w godzinę naszej śmierci. Amen.

Źródło: Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — strona „Modlitwy do św. Anny” (pod tytułem „Antyfona do św. Anny”) — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/antyfona-do-sw-anny/ — Ten sam tekst publikuje ORDO (Pallotyni), strona „Modlitwy do św. Anny”: „Modlitwa do św. Anny” (https://ordo.pallotyni.pl/index.php/naboestwa-i-modlitwy/modlitwy-do-sw-anny/1071-modlitwa-do-sw-anny); różni się od wersji parafii tylko wielkimi literami w zaimkach i literówkami ORDO („najdobrotiwszej”, „laski” i „laskę” zamiast „łaski” i „łaskę”). Parafia nazywa ten tekst „Antyfoną”, mimo że to modlitwa prozą. Ani parafia, ani ORDO nie podają autora, daty ani zatwierdzenia kościelnego tego tekstu, a wspólnego źródła nie wskazują, więc nie traktujemy ich jako dwóch niezależnych świadectw, tylko jako dwie publikacje tego samego tekstu. Tradycyjna modlitwa, brak zatwierdzonego wydania.

Modlitwa do św. Anny na pielgrzymce

Krótka modlitwa pielgrzyma, który przychodzi do miejsca czci św. Anny: prosi o jej wstawiennictwo „we wszystkich potrzebach” i pozwala wymienić własną sprawę.

O Anno święta! Przyszedłem(am) na to święte miejsce, aby Cię godnie chwalić i moją ufność w Twoją przyczynę okazać. Przyjmij więc łaskawie tę moją pielgrzymkę i przyczyń się też łaskawie za mną, jakżeś się już za wiele tysięcy przyczyniła, którzy do ciebie na to miejsce łaski się uciekali i o twoją obronę błagali. Bądź mi pomocniczką we wszystkich potrzebach moich (a mianowicie w tej sprawie…), polecaj prośby moje Wnukowi twemu niebieskiemu, Jezusowi Chrystusowi, który z Ojcem i z Duchem Świętym żyje i króluje jako Bóg prawdziwy na wieki wieków. Amen.

Źródło: Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — strona „Modlitwy do św. Anny”: „Modlitwa do św. Anny w świątyni” — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/modlitwa-do-sw-anny-w-swiatyni/ — Ten sam tekst (z dokładnością do znaków interpunkcyjnych i wielkich liter w zaimkach) publikuje ORDO (Pallotyni), strona „Modlitwy do św. Anny”: „Modlitwa do św. Anny (I)” (https://ordo.pallotyni.pl/index.php/naboestwa-i-modlitwy/modlitwy-do-sw-anny/1074-modlitwa-do-sw-anny-i). Ani parafia, ani ORDO nie podają autora, daty ani zatwierdzenia kościelnego tego tekstu, a wspólnego źródła nie wskazują, więc nie traktujemy ich jako dwóch niezależnych świadectw, tylko jako dwie publikacje tego samego tekstu. Tradycyjna modlitwa, brak zatwierdzonego wydania.

Wybór św. Anny na patronkę

Modlitwa osobistego zawierzenia: osoba modląca się wybiera św. Annę na swoją patronkę wobec św. Joachima, Anioła Stróża i wszystkich świętych i postanawia naśladować jej cnoty.

O błogosławiona Pani, matko Bogarodzicielki Maryi, Anno święta! Ja N.N. chociaż niegodny (a) być policzony (ą) między sługi twoje, pragnąc jednak służyć tobie i ufając w twą wielką dobroć, obieram cię dziś wobec świętego Joachima, błogosławionego małżonka twego, Anioła Stróża mego i wszystkich Świętych za moją patronkę i matkę. Mam mocne postanowienie zawsze naśladować twe cnoty, wiernie tobie służyć i podług sił moich się starać, aby i inni tobie służyli. Proszę cię więc pokornie, o łaskawa matko, przez krew najświętszą, którą Wnuk twój Jezus Chrystus dla mnie na krzyżu przelał, przyjmij mnie łaskawie do liczby twoich dzieci i wyjednaj mi u Boga tę laskę, abym nigdy nic takiego nie myślał (a), nie mówił (a) ani nie czynił (a), co by Panu Bogu i Tobie się nie podobało. Opiekuj się osobliwie duszą moją w godzinę śmierci, o wielka i można Patronko. Amen.

Źródło: Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — strona „Modlitwy do św. Anny”: „Wybór św. Anny na patronkę” — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/wybor-sw-anny-na-patronke/ — Ten sam tekst (z dokładnością do znaków interpunkcyjnych i wielkich liter w zaimkach) publikuje ORDO (Pallotyni), strona „Modlitwy do św. Anny”: „Wybór św. Anny na patronkę” (https://ordo.pallotyni.pl/index.php/naboestwa-i-modlitwy/modlitwy-do-sw-anny/1070-wybor-sw-anny-na-patronke). Ani parafia, ani ORDO nie podają autora, daty ani zatwierdzenia kościelnego tego tekstu, a wspólnego źródła nie wskazują, więc nie traktujemy ich jako dwóch niezależnych świadectw, tylko jako dwie publikacje tego samego tekstu. Tradycyjna modlitwa, brak zatwierdzonego wydania. „N.N.” w tekście oznacza miejsce na imię modlącego się.

Modlitwa o łaskę naśladowania cnót św. Anny

Modlitwa oddania się opiece św. Anny: prosi o wiarę, nadzieję i miłość, o pomoc w potrzebach i chorobach oraz o jej obecność w godzinę śmierci, a także o łaskę naśladowania jej cnót.

O najświętsza Boga Rodzicielki Matko, chwalebna Anno święta! oto ja grzeszny (a) obieram cię za moją osobliwą patronkę i najłaskawszą matkę i opiekunkę. Tobie oddaję serce i duszę moją, wszystkie potrzeby moje; tobie polecam życie i śmierć moją. Obiecuję z wszelkim uszanowaniem przez całe życie twoją godność, zasługi, cnoty i chwałę wysławiać, wielbić i bronić. Raczże mnie dzisiaj za sługę wiernego przyjąć i do prawdziwego ku tobie nabożeństwa zachęcić, abym te twoje cnoty, przez które upodobałaś się Bogu, tak zupełnie mógł naśladować, żebym się Wnukowi twemu Jezusowi Panu i najświętszej córce twojej Maryi przypodobał. Uproś mi za wielowładną przyczyną twoją prawą wiarę, nadzieję i gorącą ku Bogu miłość, w potrzebach wspomożenie, w utrapieniu cierpliwość, w smutku pociechę, w chorobach ulgę i uzdrowienie, w pokusach zwycięstwo. W ostatnią zaś godzinę śmierci przybądź z łaskawą obecnością twoją na ratunek i obronę, i oddal ode mnie nieprzyjaciół duszy, abym przez mękę i śmierć Jezusa Chrystusa Wnuka twego za przyczyną Najświętszej Maryi córki twojej, i przez zasługi twoje od wszelkich grzechów uwolniony, mógł się dostać do chwały niebieskiej i tam Jezusa i Maryję i ciebie, Anno święta, wysławiać na wieki. Amen.

Źródło: Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — strona „Modlitwy do św. Anny”: „Modlitwa o łaskę naśladowania cnót św. Anny” — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/modlitwa-o-laske-nasladowania-cnot-sw-anny/ — Ten sam tekst (z dokładnością do znaków interpunkcyjnych i wielkich liter w zaimkach) publikuje ORDO (Pallotyni), strona „Modlitwy do św. Anny”: „Modlitwa o łaskę naśladowania cnót św. Anny” (https://ordo.pallotyni.pl/index.php/naboestwa-i-modlitwy/modlitwy-do-sw-anny/1073-modlitwa-laske-nasladowania-cnut-sw-anny). Ani parafia, ani ORDO nie podają autora, daty ani zatwierdzenia kościelnego tego tekstu, a wspólnego źródła nie wskazują, więc nie traktujemy ich jako dwóch niezależnych świadectw, tylko jako dwie publikacje tego samego tekstu. Tradycyjna modlitwa, brak zatwierdzonego wydania.

Modlitwa wieczorna do św. Anny

Krótka modlitwa na zakończenie dnia: powierza św. Annie siebie, bliskich oraz żyjących i zmarłych współbraci i współsiostry, prosząc o ochronę w nocy.

Moja najmilsza, Matko Anno! nie mogę się kłaść do łóżka, żebym nie miał (a) ciebie w sposób dziecięcy pozdrowić i polecić siebie i wszystkich moich twojej dobrotliwej opiece. O bądź i pozostań mi i wszystkim moim także i nocy dzisiejszej mocną patronką i orędowniczką i oddalaj od nas wszystkie niebezpieczeństwa duszy i ciała.

Także za moich żyjących i umarłych współbraci i współsiostry błagam, ufając w Twoje macierzyńską obronę. Zachowaj ich w miłości Jezusa Chrystusa i przybądź szczególnie tym na pomoc, którzy nocy dzisiejszej mieliby wpaść w niebezpieczeństwo duszy lub ciała! Amen.

Źródło: Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — strona „Modlitwy do św. Anny”: „Modlitwa wieczorna do św. Anny” — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/modlitwa-wieczorna-do-sw-anny/ — Ten sam tekst (z dokładnością do znaków interpunkcyjnych i wielkich liter w zaimkach) publikuje ORDO (Pallotyni), strona „Modlitwy do św. Anny”: „Modlitwa wieczorna do św. Anny” (https://ordo.pallotyni.pl/index.php/naboestwa-i-modlitwy/modlitwy-do-sw-anny/1072-modlitwa-wieczorna-do-sw-anny). Ani parafia, ani ORDO nie podają autora, daty ani zatwierdzenia kościelnego tego tekstu, a wspólnego źródła nie wskazują, więc nie traktujemy ich jako dwóch niezależnych świadectw, tylko jako dwie publikacje tego samego tekstu. Tradycyjna modlitwa, brak zatwierdzonego wydania.

Kim była św. Anna

Co wiadomo, a co przekazuje tradycja

O św. Annie nie ma żadnej wzmianki w księgach Nowego Testamentu. Jej imię znamy z apokryfów: przede wszystkim z Protoewangelii Jakuba, spisanej po grecku w drugiej połowie II wieku (według Wikipedii w latach 140–170, według brewiarz.pl około roku 150), a później z Ewangelii Pseudo-Mateusza (VI wiek) i Księgi Narodzenia Maryi (VIII wiek). Apokryfy nie należą do ksiąg natchnionych, dlatego wszystko, co dalej o Annie piszemy, jest tradycją, a nie udokumentowaną historią.

Hebrajskie imię Anna (Hannah) znaczy „łaska”. Brewiarz.pl, opisując tradycję, podaje, że Anna pochodziła z rodziny kapłańskiej z Betlejem, a Joachim z zamożnej rodziny z Galilei. Późniejsze podania nazywają rodziców Anny różnie — Wikipedia podaje imiona Stolanus i Emerentiana, a strona sanktuarium na Górze Św. Anny Natan i Maria — dlatego ich tu nie przytaczamy.

Ewangelie Mateusza i Łukasza podają dwa różne rodowody Jezusa. Według brewiarz.pl przyjmuje się dziś dość powszechnie, że Mateusz wymienia przodków Józefa, a Łukasz przodków Maryi; wtedy ojcem Maryi byłby nie Joachim, lecz Heli, a imię Joachim mogłoby być apokryficzne albo być drugim imieniem Heliego. Serwis zaznacza, że sprawa jest nadal otwarta.

Opowieść Protoewangelii Jakuba

Według Protoewangelii Jakuba Anna i Joachim długo nie mieli dzieci. Joachim miał udać się na pustkowie, gdzie przez czterdzieści dni pościł i modlił się, a anioł zwiastował mu, że jego prośba została wysłuchana — tak streszcza apokryf brewiarz.pl. Strona sanktuarium na Górze Św. Anny przytacza z rozdziału 4 zapowiedź anioła dla Anny oraz scenę spotkania małżonków przy bramie.

Narodzinom córki towarzyszyło, według tego samego apokryfu, nadanie jej w piętnastym dniu imienia Maria. Rodzice mieli oddać ją na służbę w świątyni, spełniając wcześniejszy ślub; rozdział 7, cytowany przez stronę sanktuarium, mówi, że Maryja miała wtedy trzy lata, a do świątyni towarzyszyły jej dziewczęta z zapalonymi kagankami.

Utwór kończy się opisem ucieczki Świętej Rodziny w czasie rzezi niewiniątek (tak charakteryzuje go Wikipedia), więc informacje o dalszych losach Anny pochodzą z późniejszych podań. Strona sanktuarium i Wikipedia przekazują, że Anna zamieszkała z Maryją i Józefem w Nazarecie i została pochowana blisko Joachima w Dolinie Jozafata; brewiarz.pl wspomina też legendę o trzykrotnym zamążpójściu Anny (trinubium). To podania, a nie świadectwa historyczne.

Kult w Kościele

Cześć dla rodziców Maryi rosła razem z kultem samej Maryi. Według brewiarz.pl już w IV–V wieku w Jerozolimie stał kościółek pod wezwaniem świętych Joachima i Anny przy dawnej sadzawce Betesda, a około 550 roku cesarz Justynian miał wznieść w Konstantynopolu bazylikę ku czci św. Anny. O kościółku i bazylice pisze też strona sanktuarium na Górze Św. Anny.

Liturgiczny obchód pojawił się najpierw na Wschodzie. Na Zachodzie, według brewiarz.pl, znano go w Neapolu w X wieku, a papież Urban VI w 1378 roku zezwolił na jego obchodzenie w Anglii. Grzegorz XIII w 1584 roku wyznaczył na to święto 26 lipca (strona sanktuarium dodaje, że od tej pory obowiązywało w całym Kościele katolickim); Pius X w 1911 roku wprowadził osobne święto św. Joachima, a reforma liturgiczna z 1969 roku połączyła ich wspomnienie ponownie pod datą 26 lipca.

Kult Anny był w średniowieczu bardzo żywy: brewiarz.pl podaje, że w dawnej liturgii poświęcono jej 118 hymnów i 36 sekwencji (XIV–XVI wiek), a ku jej czci powstało pięć zakonów żeńskich. Na Śląsku, jak pisze sanktuarium na Górze Św. Anny, kult rozwinął się na początku XIV wieku, a uroczyste obchodzenie dnia św. Anny w całej diecezji wrocławskiej ustalił w 1509 roku biskup Jan V Turzo.

Patronka matek i Anna Samotrzecia

Św. Anna jest wzywana jako patronka małżeństw (razem ze św. Joachimem), matek, kobiet rodzących i położnic, wdów, ubogich i robotnic, a także górników kopalń złota, młynarzy, powroźników i żeglarzy; jest główną patronką diecezji opolskiej. Takie patronaty podają Wikipedia i brewiarz.pl, a strona sanktuarium na Górze Św. Anny dodaje szkoły chrześcijańskie.

W sztuce przedstawia się ją zwykle jako starszą kobietę w welonie, a częstym motywem jest Anna ucząca czytać małą Maryję. Typ Anny Samotrzeciej, w którym Anna trzyma Maryję i Dzieciątko Jezus, opisują Wikipedia i brewiarz.pl; jako atrybuty wymieniają one lilię, księgę lub zwój, palec na ustach oraz Złotą Bramę, związaną ze spotkaniem Anny i Joachima.

Cerkiew prawosławna, jak podaje Wikipedia, wspomina św. Annę trzykrotnie w roku: 26 lipca według kalendarza juliańskiego (7 sierpnia według gregoriańskiego; zaśnięcie), 9 września (22 września) oraz 9 grudnia (22 grudnia; poczęcie Matki Bożej).

Góra Świętej Anny i inne polskie sanktuaria

Brewiarz.pl wymienia kilka polskich sanktuariów św. Anny, m.in. w Jordanowie, Selnikach, Grębocicach, Stoczku koło Lidzbarka Warmińskiego i Kamiance, a za miejsca, w których doznaje ona największej czci, uznaje Przyrów koło Częstochowy i Górę Świętej Anny koło Opola. Według strony sanktuarium pierwsza oficjalna wzmianka o kościele na szczycie Góry Chełmskiej pochodzi z 1516 roku, a nazwa Mons Divae Annae jest potwierdzona dokumentami w 1599 roku.

Franciszkanie reformaci z prowincji małopolskiej osiedlili się na górze w 1655 roku, a 6 sierpnia 1656 roku hrabia Melchior Ferdynand Gaschin przekazał im klucze kościoła św. Anny — opisuje to strona sanktuarium. Sanktuarium prowadzą dziś franciszkanie, a centralne miejsce w bazylice zajmuje figurka św. Anny Samotrzeciej.

Figurkę historycy datują, jak podaje sanktuarium, na drugą połowę XV wieku; kroniki klasztorne nie wyjaśniają, jak trafiła na górę. Zachowany pergamin mówi o relikwiach św. Anny umieszczonych w główce rzeźby: odrobinach kości sprowadzonych z Francji w 1504 roku. Figurę koronowano trzema złotymi koronami 14 września 1910 roku, a sanktuarium odwiedził Jan Paweł II 21 czerwca 1983 roku (tę datę podaje brewiarz.pl).

Według strony sanktuarium w każdy wtorek o 6.30 odmawia się koronkę do św. Anny, a w drugą niedzielę miesiąca o 14.00 odprawia się nabożeństwo do św. Anny. Godziny mogą się zmienić, więc przed pielgrzymką warto sprawdzić je na stronie sanktuarium.

Najczęstsze pytania

Kim była św. Anna i skąd wiadomo, że istniała?
Św. Anna jest tradycyjnie czczona jako matka Najświętszej Maryi Panny i babcia Jezusa, ale Ewangelie nic o niej nie mówią. Jej imię i opowieść o niej pochodzą z apokryficznej Protoewangelii Jakuba z II wieku, więc jej życie znamy wyłącznie z tradycji, bez dat i bez dokumentów z epoki. Dlatego nie podajemy lat jej życia, a opowieści o niej przypisujemy ich źródłu.
Kiedy przypada wspomnienie św. Anny?
Wspomnienie przypada 26 lipca, razem ze św. Joachimem; w Mszale rzymskim to wspomnienie obowiązkowe. W diecezji opolskiej, której św. Anna jest główną patronką, oraz w kościołach pod jej wezwaniem jest to uroczystość, a w diecezji gliwickiej wspomnienie obowiązkowe. Datę 26 lipca wyznaczył w 1584 roku Grzegorz XIII, a reforma z 1969 roku połączyła z powrotem wspomnienia Anny i Joachima.
Czyją patronką jest św. Anna i w jakich sprawach modlimy się do niej?
Wikipedia i brewiarz.pl wymieniają ją jako patronkę matek, kobiet rodzących i położnic, wdów, ubogich i robotnic oraz małżeństw (razem ze św. Joachimem), a także górników kopalń złota, młynarzy, powroźników i żeglarzy. Jest główną patronką diecezji opolskiej. Modlitwy na tej stronie dotyczą ogólnych potrzeb, zawierzenia i pielgrzymki; nie ma w nich obietnic określonych łask.
Co oznacza Anna Samotrzecia i jakie są atrybuty św. Anny?
Anna Samotrzecia to typ wizerunku, w którym Anna trzyma Maryję i małego Jezusa; taka jest figurka na Górze Świętej Anny. Poza tym Anna bywa ukazywana jako starsza kobieta w welonie, ucząca czytać małą Maryję. Wikipedia i brewiarz.pl wymieniają jako jej atrybuty lilię, księgę lub zwój, palec na ustach oraz Złotą Bramę, która wiąże się ze spotkaniem Anny i Joachima.
Czym jest Góra Świętej Anny?
To wzgórze koło Opola z sanktuarium św. Anny Samotrzeciej, którym opiekują się franciszkanie (osiedlili się tam w 1655 roku). Według strony sanktuarium pierwsza oficjalna wzmianka o tamtejszym kościele pochodzi z 1516 roku, figurkę koronowano 14 września 1910 roku, a we wtorki o 6.30 odmawia się tam koronkę do św. Anny. Brewiarz.pl zalicza to miejsce obok Przyrowa do tych, w których św. Anna doznaje największej czci.
Skąd pochodzą modlitwy na tej stronie i dlaczego nie ma nowenny?
Dwie kolekty to teksty polskiego Mszału rzymskiego z serwisu ORDO. Litania i pięć modlitw pochodzą ze strony parafii św. Anny w Krakowie; pięć z nich (bez litanii) ma taki sam tekst także w ORDO, ale żadne źródło nie podaje autora ani zatwierdzenia. Nie zamieszczamy nowenny, bo jej autor nie jest znany: strona krakowska podpisuje ją skrótem „Ag Op”, którego nie umiemy rozwiązać.

Źródła

  • Wikipedia (pl) — „Święta Anna”: źródła wiedzy, kult, patronat, ikonografia, wspomnienia prawosławne, zweryfikowano 19 października 2026 — https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99ta_Anna
  • Wikipedia (pl) — „Protoewangelia Jakuba”: czas powstania i zakres apokryfu, zweryfikowano 19 października 2026 — https://pl.wikipedia.org/wiki/Protoewangelia_Jakuba
  • Internetowa Liturgia Godzin (brewiarz.pl) — Czytelnia, 26 lipca: „Święci Anna i Joachim, rodzice Najświętszej Maryi Panny”, apokryfy, historia kultu i święta, patronaty, ikonografia, zweryfikowano 19 października 2026 — https://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/07-26a.php3
  • Międzynarodowe Sanktuarium św. Anny na Górze św. Anny (swanna.pl) — „Św. Anna – babcia Pana Jezusa”: tradycja, Protoewangelia, patronaty, zweryfikowano 19 października 2026 — https://www.swanna.pl/sanktuarium/sw-anna-babcia-pana-jezusa.html
  • Międzynarodowe Sanktuarium św. Anny na Górze św. Anny (swanna.pl) — „Cudowna figurka Św. Anny”: kult na Śląsku, relikwie, koronacja, zweryfikowano 19 października 2026 — https://www.swanna.pl/sanktuarium/cudowna-figurka-sw-anny.html
  • Międzynarodowe Sanktuarium św. Anny na Górze św. Anny (swanna.pl) — „Historia sanktuarium”: kościół z 1516 roku, przybycie franciszkanów w 1655 roku, zweryfikowano 19 października 2026 — https://www.swanna.pl/sanktuarium/historia-sanktuarium.html
  • Międzynarodowe Sanktuarium św. Anny na Górze św. Anny (swanna.pl) — „Nabożeństwa”: koronka we wtorki i nabożeństwo w drugą niedzielę miesiąca, zweryfikowano 19 października 2026 — https://www.swanna.pl/parafia/nabozenstwa.html
  • ORDO (Pallotyni) — Mszał rzymski: „26 lipca: Świętych Joachima i Anny, rodziców Najśw. Maryi Panny” (kolekta, ranga obchodu), zweryfikowano 19 października 2026 — https://ordo.pallotyni.pl/index.php/mszal-rzymski/swieci-lipiec/1877-26-lipca-swietych-joachima-i-anny-rodzicow-najsw-maryi-panny
  • ORDO (Pallotyni) — Mszał rzymski: „26 lipca: Św. Anny, matki Najśw. Maryi Panny” (formularz własny dla diecezji opolskiej i gliwickiej), zweryfikowano 19 października 2026 — https://ordo.pallotyni.pl/index.php/mszal-rzymski/swieci-lipiec/1878-26-lipca-sw-anny-matki-najsw-maryi-panny
  • Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — „Litania do św. Anny”, zweryfikowano 19 października 2026 — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/litania-do-sw-anny/
  • Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — „Antyfona do św. Anny” (modlitwa w potrzebie), zweryfikowano 19 października 2026 — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/antyfona-do-sw-anny/
  • Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — „Modlitwa do św. Anny w świątyni”, zweryfikowano 19 października 2026 — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/modlitwa-do-sw-anny-w-swiatyni/
  • Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — „Wybór św. Anny na patronkę”, zweryfikowano 19 października 2026 — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/wybor-sw-anny-na-patronke/
  • Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — „Modlitwa o łaskę naśladowania cnót św. Anny”, zweryfikowano 19 października 2026 — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/modlitwa-o-laske-nasladowania-cnot-sw-anny/
  • Parafia św. Anny w Krakowie (Uniwersytecka Kolegiata św. Anny) — „Modlitwa wieczorna do św. Anny”, zweryfikowano 19 października 2026 — https://kolegiata-anna.pl/swieci/modlitwy-do-sw-anny/modlitwa-wieczorna-do-sw-anny/
  • ORDO (Pallotyni) — „Modlitwa do św. Anny” (tekst porównawczy modlitwy w potrzebie), zweryfikowano 19 października 2026 — https://ordo.pallotyni.pl/index.php/naboestwa-i-modlitwy/modlitwy-do-sw-anny/1071-modlitwa-do-sw-anny
  • ORDO (Pallotyni) — „Modlitwa do św. Anny (I)” (tekst porównawczy modlitwy na pielgrzymce), zweryfikowano 19 października 2026 — https://ordo.pallotyni.pl/index.php/naboestwa-i-modlitwy/modlitwy-do-sw-anny/1074-modlitwa-do-sw-anny-i
  • ORDO (Pallotyni) — „Wybór św. Anny na patronkę” (tekst porównawczy), zweryfikowano 19 października 2026 — https://ordo.pallotyni.pl/index.php/naboestwa-i-modlitwy/modlitwy-do-sw-anny/1070-wybor-sw-anny-na-patronke
  • ORDO (Pallotyni) — „Modlitwa łaskę naśladowania cnut św. Anny” (tekst porównawczy), zweryfikowano 19 października 2026 — https://ordo.pallotyni.pl/index.php/naboestwa-i-modlitwy/modlitwy-do-sw-anny/1073-modlitwa-laske-nasladowania-cnut-sw-anny
  • ORDO (Pallotyni) — „Modlitwa wieczorna do św. Anny” (tekst porównawczy), zweryfikowano 19 października 2026 — https://ordo.pallotyni.pl/index.php/naboestwa-i-modlitwy/modlitwy-do-sw-anny/1072-modlitwa-wieczorna-do-sw-anny
  • Miłosierdzie Boże (milosierdzieboze.pl) — „Litania do św. Anny” (wariant porównawczy litanii), zweryfikowano 19 października 2026 — https://milosierdzieboze.pl/modlitwy/litanie/litania-do-sw-anny/