Modlitwy do św. Huberta z Liège

Co o Hubercie wiadomo

Hubert urodził się około połowy VII wieku (Kerygma i polska Wikipedia podają 655 rok, Encyklopedia Katolicka w angielskim wydaniu ok. 656, angielska Wikipedia ok. 658) w rodzinie frankijskiej szlachty. Był uczniem św. Lamberta, biskupa Maastricht, i po jego śmierci objął tę stolicę; źródła różnie datują objęcie urzędu — polska Wikipedia pisze o latach ok. 700–701, Kerygma o ok. 704–705.

Jako biskup prowadził misję wśród ludności Brabancji i Ardenów, gdzie chrystianizacja nie była jeszcze dokończona; Kerygma wiąże z jego działalnością powstanie wielu tamtejszych kościołów. Według Kerygmy i polskiej Wikipedii około 717 roku przeniósł siedzibę biskupstwa do Liège, a według Encyklopedii Katolickiej w 720 roku sprowadził tam relikwie św. Lamberta; także tu daty różnią się między sobą.

Hubert zmarł 30 maja 727 roku (Encyklopedia Katolicka dopuszcza także 728). Miejsce śmierci bywało wskazywane różnie: dawniejsze źródła, w tym polska Wikipedia, podają Tervuren pod Brukselą, a nowsze badania, o których pisze angielska Wikipedia, wskazują raczej Voeren, położone znacznie bliżej Liège. Kerygma pisze po prostu o Liège.

Legenda o jeleniu z krzyżem

Najbardziej znana opowieść o Hubercie jest legendą. Według niej młody Hubert polował w Ardenach w Wielki Piątek (polskie źródła podają rok 695) i ujrzał jelenia z jaśniejącym krzyżem między rogami, a z jego postaci miał usłyszeć wezwanie do nawrócenia i zaniechania łowów; potem zgłosił się do biskupa Lamberta. Tak opowiada ją m.in. Kerygma, polska Wikipedia i Encyklopedia Katolicka, która wprost nazywa ją „pobożną legendą”.

Nie jest to przekaz z czasów Huberta. Angielska Wikipedia zaznacza, że historię o jeleniu przypisano Hubertowi dopiero w XV wieku, a Kerygma zauważa, że większość legend o nim zaczerpnięto z opowieści o św. Eustachym (Placidusie), któremu przypisywano podobne widzenie, i że zachowane żywoty Huberta zawierają niewiele wiarygodnych informacji. Obraz jelenia z krzyżem ma więc wartość ikonograficzną i duchową, ale nie historyczną.

Relikwie i początki kultu

Według Kerygmy i polskiej Wikipedii po szesnastu latach od śmierci Huberta otwarto jego grób; ciało miało nie ulec rozkładowi. 3 listopada 743 roku złożono relikwie w kościele świętych Piotra i Pawła w Liège i od tej daty, jak podaje Kerygma, wspomnienie Huberta obchodzi się właśnie 3 listopada. W 825 roku część relikwii przeniesiono do opactwa benedyktynów w Andage w Ardenach, które od tego czasu nosi nazwę Saint-Hubert i stało się głównym ośrodkiem jego kultu.

Kult szybko rozprzestrzenił się po Europie — Kerygma wymienia Anglię, Hiszpanię i Polskę. Encyklopedia Katolicka zaznacza, że w średniowieczu czczono Huberta jako patrona myśliwych i opiekuna chorych na wściekliznę, a polska Wikipedia dodaje, że w tradycji ludowej wzywano go także w epilepsji i lunatyzmie. Do upowszechnienia patronatu nad myśliwymi przyczyniło się połączenie jego postaci z legendą o św. Eustachym.

Hubertus — święto myśliwych

W Polsce 3 listopada nazywany jest Hubertusem i jest świętem myśliwych, leśników i jeźdźców. Polska Wikipedia pisze, że dawniej obchodzono go uroczystymi łowami poprzedzonymi Mszą w intencji myśliwych, a dziś urządza się w tym dniu także gonitwę konną. Według tygodnika „Idziemy” (za KAI) dla myśliwych jest to początek sezonu polowań zbiorowych, obchodzony zbiórkami i „Mszami hubertowskimi”.

Msza hubertowska to zwykła Eucharystia z oprawą myśliwską. Parafia św. Huberta w Rzeszowie opisuje na swojej stronie, że zwyczaj uroczystej Mszy w dniu św. Huberta sięga średniowiecza, a muzyka na rogi „parforce” zaczęła się kształtować w pierwszej połowie XIX wieku we Francji i w Belgii. Część stała Mszy jest ta sama, a w dniu wspomnienia odmawia się modlitwy zamieszczone niżej.