Ludźmierz — sanktuarium Matki Bożej Królowej Podhala

Główne uroczystości

• 15 sierpnia — Uroczystość Wniebowzięcia NMP — główny odpust sanktuarium i rocznica koronacji figury Matki Bożej Ludźmierskiej (1963)
• 18 maja — Rocznica uroczystego ogłoszenia tytułu bazyliki mniejszej (2001), w dniu urodzin Jana Pawła II
• Niedziela po Wielkanocy — Rocznica poświęcenia kościoła

Historia

Założenie: 1234 (zgoda biskupia na budowę); 1234–1245 klasztor cystersów; obecny kościół 1869–1877

Parafia w Ludźmierzu jest najstarszą na Podhalu. W 1234 roku biskup krakowski Wisław zezwolił wojewodzie krakowskiemu Teodorowi Gryficie wznieść tu świątynię ku czci Matki Bożej, a w latach 1234–1245 działał w Ludźmierzu klasztor cystersów. Najazd tatarski, zagrożenie ze strony zbójców i powodzie skłoniły zakonników do przeniesienia klasztoru do Szczyrzyca już w 1245 roku, lecz cystersi nadal kierowali parafią ludźmierską aż do 1824 roku; później przeszła ona pod diecezję tarnowską, a od 1881 roku pod krakowską. Istnienie tutejszego kościoła w XV wieku potwierdza Jan Długosz, a akta wizytacji biskupich od 1566 roku opisują drewnianą, modrzewiową świątynię krytą gontem, ufundowaną przez Teodora Gryfitę.

Drewniany kościół spłonął w 1796 roku. W jego miejsce w latach 1869–1877 wzniesiono obecny, murowany kościół neogotycki, do którego przeniesiono rokokowy ołtarz główny wraz ze słynącą łaskami figurą Matki Bożej Ludźmierskiej. Rzeźba w lipowym drewnie, wysoka na 125 centymetrów, liczy sobie około sześciuset lat i przedstawia Maryję z Dzieciątkiem, zwaną w gwarze podhalańskiej Gaździną Podhala — gospodynią tej ziemi.

Starania o papieską koronację figury rozpoczął w 1934 roku, z okazji 700-lecia parafii, proboszcz ksiądz Józef Styrylski; wybuch wojny je przerwał, a podjął je na nowo jego następca ksiądz Leonard Harędziński. Koronacja odbyła się ostatecznie 15 sierpnia 1963 roku, w uroczystość Wniebowzięcia NMP — dokonał jej prymas kardynał Stefan Wyszyński w asyście ówczesnego biskupa krakowskiego Karola Wojtyły. Podczas nakładania koron z dłoni figury wypadło berło, które w locie schwycił biskup Wojtyła; prymas skomentował to słowami „Karol, Matka Boża przekazuje ci władzę” — zdanie, które nabrało nowego znaczenia, gdy Wojtyła został papieżem Janem Pawłem II. Jako papież odwiedził Gaździnę Podhala dwukrotnie: 8 czerwca 1979 roku na lotnisku w Nowym Targu i 7 czerwca 1997 roku w samym sanktuarium, gdzie na błoniach za kościołem poprowadził różaniec transmitowany przez Radio Watykańskie dla 250 tysięcy pielgrzymów.

22 lutego 2001 roku Kongregacja Kultu Bożego i Sakramentów Świętych, z upoważnienia Jana Pawła II, nadała kościołowi w Ludźmierzu tytuł bazyliki mniejszej — uroczyście ogłoszono go 18 maja tego roku, w 81. urodziny papieża. Na przełomie tysiącleci, w 600-lecie kultu Gaździny Podhala, Podhalanie z kraju i z USA i Kanady ufundowali przy sanktuarium Maryjny Ogród Różańcowy z dwudziestoma kapliczkami góralskimi.

Pielgrzymki

Piesza Pielgrzymka Szkół Katolickich do Gaździny — doroczna pielgrzymka uczniów szkół katolickich

Nabożeństwo fatimskie w pierwszą sobotę miesiąca — Msza wieczorna i czuwanie do Apelu Jasnogórskiego

Peregrynacja kopii figury Matki Bożej Ludźmierskiej po domach na Podhalu, Orawie i Spiszu

Najczęstsze pytania

Ile lat liczy figura Matki Bożej Ludźmierskiej i co przedstawia?

Wyrzeźbiona w lipowym drewnie figura ma około 600 lat i mierzy 125 centymetrów wysokości. Przedstawia Maryję z Dzieciątkiem Jezus i w gwarze podhalańskiej nazywana jest Gaździną Podhala — gospodynią tej ziemi. Po pożarze drewnianego kościoła w 1796 roku przeniesiono ją, wraz z rokokowym ołtarzem głównym, do wybudowanego w latach 1869–1877 murowanego kościoła neogotyckiego, w którym stoi do dziś.

Na czym polegał incydent z berłem podczas koronacji w 1963 roku?

15 sierpnia 1963 roku, gdy prymas kardynał Stefan Wyszyński wraz z biskupem krakowskim Karolem Wojtyłą koronowali figurę Matki Bożej Ludźmierskiej, z jej dłoni podczas błogosławieństwa wiernych wypadło berło — w locie schwycił je biskup Wojtyła. Prymas skomentował to słowami „Karol, Matka Boża przekazuje ci władzę”. Zdanie to zyskało nowe znaczenie kilkanaście lat później, gdy Karol Wojtyła został papieżem Janem Pawłem II.

Od kiedy kościół w Ludźmierzu ma tytuł bazyliki mniejszej?

Tytuł nadała 22 lutego 2001 roku Kongregacja Kultu Bożego i Sakramentów Świętych z upoważnienia papieża Jana Pawła II, a uroczyste ogłoszenie odbyło się w samym sanktuarium 18 maja 2001 roku — w dniu 81. urodzin papieża. W archidiecezji krakowskiej tytuł ten mają poza Ludźmierzem tylko kościoły w Krakowie, Kalwarii Zebrzydowskiej i Wadowicach.