Opactwo Cystersów w Sulejowie — kościół św. Tomasza Kantuaryjskiego i NMP

Historia

Erygowanie parafii: fundacja księcia Kazimierza Sprawiedliwego, ok. 1176 Budowa kościoła: romański kościół konsekrowany w 1232

Opactwo w Podklasztorzu, dziś dzielnicy Sulejowa, ufundował około 1176 roku książę Kazimierz II Sprawiedliwy, sprowadzając mnichów z burgundzkiego Morimond. Romański kościół — trójnawowa bazylika z transeptem pod wezwaniem św. Tomasza z Canterbury — konsekrowano w 1232 roku; zachował okazały portal i ośmiodzielną rozetę.

Połowa XIII wieku była szczytowym okresem rozwoju opactwa, które zarządzało kilkudziesięcioma wsiami i czerpało dochody z handlu oraz przywilejów młyńskich. Klasztor gościł zjazdy możnych — w 1318 i 1350 roku rozstrzygano tu sprawy państwowe — a Władysław Jagiełło odwiedził go czterokrotnie; legenda głosi, że rycerze ostrzyli o kolumny portalu miecze przed bitwą pod Grunwaldem.

Zespół otoczono w XV–XVII wieku gotyckimi i renesansowymi murami obronnymi; zachowało się sześć baszt, w tym Mauretańska, Rycerska, Attykowa, Krakowska i Muzyczna. Opactwo skasowano w 1819 roku na mocy decyzji papieża Piusa VII. Cystersi wrócili do Sulejowa w 1986 roku i prowadzą tu przeorat zależny od opactwa w Wąchocku. Mimo pożarów i zniszczeń jest to jeden z najlepiej zachowanych zespołów cysterskich w Polsce.

Parafia i okolica

Domy zakonne

• Przeorat Cystersów w Sulejowie (zależny od opactwa w Wąchocku)