Kolegiata św. Bartłomieja w Opocznie

Historia

Budowa kościoła: pierwszy kościół gotycki ok. 1365 z fundacji Kazimierza Wielkiego; odbudowa od 1850 wg proj. Henryka Marconiego; nowy kościół od 1934 wg proj. Jerzego Struszkiewicza, konsekracja 1949

Pierwszy kościół w Opocznie wzniesiono w stylu gotyckim około 1365 roku z fundacji Kazimierza Wielkiego. Zrujnowany podczas potopu szwedzkiego w 1655 roku, w 1812 roku służył jako szpital wojskowy, a w 1826 roku rządowy geodeta odnotował, że jest w złym stanie i nie ma już sklepienia. Odbudowę rozpoczęto w 1850 roku według projektu Henryka Marconiego, wznosząc m.in. gwiaździste sklepienie w dawnym prezbiterium. W 1888 roku polichromię kościoła odnawiał młody Stanisław Wyspiański, uczestnik wyprawy krakowskich historyków sztuki pod kierunkiem prof. Władysława Łuszczkiewicza; jego malowidła zamalowano w 1954 roku.

Średniowieczny kościół okazał się za mały dla rosnącej parafii, dlatego w 1932 roku postanowiono go rozebrać, zachowując zakrystię i gotyckie prezbiterium, przeznaczone na kaplicę Matki Bożej. Budowę nowej, trójnawowej świątyni w stylu neobarokowym według projektu krakowskiego architekta Jerzego Struszkiewicza rozpoczęto w 1934 roku; przerwała ją wojna, a konsekracja odbyła się w 1949 roku. Kościół jest licowany kamieniem, co w Polsce należy do rzadkości, a jego ściany zdobią freski Stefana Macieja Makarewicza z lat 1960–1962, wykonane na tysiąclecie państwa polskiego. Zachowały się gotycka chrzcielnica z XV wieku z herbami rycerskimi, renesansowe stalle z końca XVI wieku oraz nagrobki z pierwszej połowy XVII wieku. Świątynia jest siedzibą Opoczyńskiej Kapituły Kolegiackiej.