Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Wacława — Opactwo Cystersów w Krakowie-Mogile

Historia

Budowa kościoła: 1225–1266; barokowa fasada 1780

Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Wacława to kościół opactwa cystersów w Mogile, we wschodniej części Krakowa, w dzielnicy Nowa Huta, przy ulicy Klasztornej 11. Służy też parafii św. Bartłomieja Apostoła w dekanacie Kraków-Mogiła archidiecezji krakowskiej i jest sanktuarium Krzyża Świętego, stąd nazwa Bazylika Krzyża Świętego, której używa opactwo. Cystersi przybyli do Mogiły w 1222 roku z Lubiąża na Śląsku, sprowadzeni przez biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża, który ufundował klasztor razem z kuzynem Wisławem. Zakonnicy gospodarują tu od założenia aż do dziś.

Budowę kościoła rozpoczęto w 1225 roku, a 5 maja 1266 roku konsekrował go biskup krakowski Prandota, także z rodu Odrowążów. Trójnawową bazylikę z transeptem, na planie krzyża łacińskiego, wzniesiono z cegły i kamienia w cysterskiej odmianie stylu romańsko-gotyckiego; opactwo zalicza ją do najstarszych budowli ceglanych w Polsce, a do XVI wieku w jej podziemiach chowano członków rodu fundatorów. Na przełomie XV i XVI wieku, za opata Erazma Ciołka, wnętrze otynkowano, a w latach 1536–1538 ozdobił je polichromiami mogilski cysters Stanisław Samostrzelnik. Barokową fasadę z kruchtą przebudowano w 1780 roku według projektu Franciszka Moslera z Opawy.

Sercem sanktuarium jest krucyfiks nazywany Panem Jezusem Mogilskim: gotycka figura Ukrzyżowanego wyrzeźbiona z drewna wiązu, przed którą wierni modlą się od stuleci. Pod koniec XVI wieku opat komendatoryjny i biskup kamieniecki Wawrzyniec Goślicki przeniósł ją do osobnej kaplicy Krzyża Świętego w lewym ramieniu transeptu, gdzie znajduje się do dziś. Co roku we wrześniu, w święto Podwyższenia Krzyża Świętego, sanktuarium obchodzi odpust.

Kościołem parafialnym świątynia jest od 1851 roku, a 9 marca 1970 roku papież Paweł VI nadał jej tytuł bazyliki mniejszej. W ołtarzu głównym stoi późnogotycki poliptyk z 1514 roku, przeniesiony do Mogiły ze Szczodrowa w 1950 roku. Wnętrze odnawiano od końca XX wieku do 2021 roku, odsłaniając i rekonstruując część malowideł Samostrzelnika. Od 14 września 2023 roku opactwo cystersów w Mogile jest pomnikiem historii.

Parafia i okolica

Kaplice

• Kaplica Krzyża Świętego (Pana Jezusa Mogilskiego)

Domy zakonne

• Opactwo Cystersów w Mogile

Najczęstsze pytania

Jakie są godziny mszy świętych w tym kościele (Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Wacława — Opactwo Cystersów w Krakowie-Mogile)?

Według danych sprawdzonych 8 listopada 2026, msze święte odprawiane są w godzinach — niedziele i święta nakazane (Msza o 14:00 od września do czerwca): 6:30, 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 14:00, 16:30, 18:00; dni powszednie (Msza o 16:00 tylko w piątki): 6:30, 7:30, 8:30, 16:00, 18:00; pierwsze piątki miesiąca: 6:30, 8:00, 9:30, 16:00, 18:00, 20:00, 24:00. Godziny mogą się zmieniać w okresie wakacyjnym i w święta, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne ogłoszenia parafialne na stronie parafii (https://mogila.cystersi.pl).

Jak skontaktować się z parafią (Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Wacława — Opactwo Cystersów w Krakowie-Mogile)?

Telefon: 12 644 23 31. Strona internetowa parafii: https://mogila.cystersi.pl. Dane sprawdzone 8 listopada 2026.

Kiedy zbudowano ten kościół (Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Wacława — Opactwo Cystersów w Krakowie-Mogile)?

Budowa kościoła: 1225–1266; barokowa fasada 1780. Szczegóły opisano w sekcji Historia.