Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Ostrołęce

Historia

Erygowanie parafii: 1399 Budowa kościoła: fundacja 1399 (Janusz I Starszy); prezbiterium 1641–1658; konsekracja 1696; nawa murowana 1739–1740; ponowna konsekracja 1773; rozbudowa o nawy boczne 1996–2000

Pierwszy, drewniany kościół w Ostrołęce ufundował w 1399 roku książę mazowiecki Janusz I Starszy; drugim patronem świątyni, obok Najświętszej Maryi Panny, został św. Mikołaj — opiekun kupców i żeglarzy, jak przystało handlowemu miastu nad Narwią. Kościół spłonął w 1563 lub 1565 roku, a potem w 1569 i 1608 roku; na jego odbudowę Zygmunt August pozwolił wyrąbać drewno w lasach starostwa różańskiego i w Puszczy Drążewskiej, a Zygmunt III Waza w 1622 roku przeznaczył część kar nakładanych na ostrołęckich kupców, piwowarów i członków cechów. W latach 1641–1658 wzniesiono murowane prezbiterium z zakrystią, a 14 lutego 1696 roku kościół konsekrował biskup płocki Andrzej Chryzostom Załuski. Murowaną, barokową nawę zbudowano w latach 1739–1740 według kontraktu z architektem Bayem (Karolem lub Janem), a w 1773 roku świątynię ponownie konsekrowano.

26 maja 1831 roku, podczas bitwy pod Ostrołęką, wybuch granatu wywołał pożar, który strawił dach i całą jego konstrukcję; w ściany kościoła wmurowano później kule armatnie z tej bitwy. Latem 1915 roku, podczas bombardowania miasta, dach spłonął ponownie. W czasie II wojny światowej Niemcy zamienili świątynię w więzienie, potem w magazyn zboża i nawozów, a wreszcie w warsztat naprawczy czołgów, rozbierając przy tym rozpoczętą w 1938 roku rozbudowę. Po wojnie kościół odbudowano, a 23 maja 1955 roku ponownie go konsekrowano. Przedwojenny zamysł rozbudowy zrealizowano dopiero w latach 1996–2000, dostawiając dwie nawy boczne i kruchtę oraz rozbudowując zakrystię.