Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Przasnyszu

Historia

Budowa kościoła: budowa 1474–1485 z fundacji plebana Michała Bończy-Bonieckiego, konsekracja ok. 1489; odbudowa po pożarze z 1645 (konsekracja 1670); ruina po pożarze z 1792, odbudowa 1848–1856; restauracja 1877–1878

Według tradycji pierwszy, drewniany kościół stanął w tym miejscu już w XIII wieku; kolejny, murowany, konsekrowany w 1408 roku, spłonął około 1470 roku. Obecną, gotycką świątynię wzniesiono w latach 1474–1485 z fundacji plebana Michała Bończy-Bonieckiego, a około 1489 roku konsekrował ją biskup Piotr z Chodkowa. Niemal równocześnie powstały dwie kaplice boczne: północna, ufundowana przez cech krawców, i południowa, fundacji Jana Kostki z Rostkowa — dziadka św. Stanisława. Jesienią 1550 roku w tym kościele ochrzczono Stanisława Kostkę, a w kaplicy północnej pochowano jego rodziców, kasztelana zakroczymskiego Jana (zm. 1576) i Małgorzatę z Kryskich (zm. 1593), oraz braci Wojciecha i Pawła. Obok kościoła stoi wolnostojąca, gotycka dzwonnica, zapewne z końca XV wieku.

W XVII wieku kościół kilkakrotnie niszczyły pożary; odbudowany po pożarze z 1645 roku, został ponownie konsekrowany w 1670 roku. Po pożarze z 19 lutego 1792 roku przez ponad pół wieku pozostawał w ruinie, a nietrwałą odbudowę z lat 1848–1856 poprawiła gruntowna restauracja ks. Stanisława Czaplińskiego w latach 1877–1878, podczas której usunięto osiem filarów dzielących nawę. Latem 1915 roku fara służyła jako szpital wojskowy. 19 sierpnia 1967 roku, w czasie obchodów 400-lecia śmierci św. Stanisława Kostki, prymas Stefan Wyszyński poświęcił tu odnowioną kaplicę Kostków, a nazajutrz odprawił w farze mszę. Od 1983 roku sprzed kościoła wyruszają coroczne diecezjalne pielgrzymki dzieci i młodzieży do Rostkowa; w farze ochrzczono też kardynała Aleksandra Kakowskiego.