Konkatedra św. Stanisława Biskupa Męczennika w Ostrowie Wielkopolskim

Historia

Erygowanie parafii: 1434 Budowa kościoła: kamień węgielny 1904; budowa do 1906 wg projektu Rogera Sławskiego; konsekracja 6 października 1907; konkatedra od 1992

Pierwszy kościół powstał w Ostrowie w pierwszej połowie XV wieku, a osobną parafię ustanowiono w 1434 roku z nadania kanonika Jerzego z Ostrowa herbu Korab. Drugą, drewnianą świątynię wzniósł w latach 1781–1782 właściciel miasta Michał Radziwiłł; rozebrano ją w 1906 roku. Szybki rozwój Ostrowa na przełomie XIX i XX wieku wymusił budowę trzeciego kościoła — projekt Sylwestra Pajzderskiego przepracował Roger Sławski, a styl romański wybrano świadomie, aby odróżnić świątynię od wznoszonych przez Niemców kościołów neogotyckich. Kamień węgielny wmurowano w 1904 roku, w 500. rocznicę powstania pierwszego ostrowskiego kościoła; głównym fundatorem został książę Ferdynand Radziwiłł, a konsekracja odbyła się 6 października 1907 roku. Mieszkańcy do dziś nazywają ją po prostu farą.

Konkatedra jest czteroprzęsłową, trójnawową bazyliką z transeptem, zbudowaną z czerwonej cegły z dekoracjami z białego piaskowca; u zbiegu transeptu i nawy umieszczono rzygacze w kształcie smoków, a 55-metrową wieżę posadowiono na 200 palach wbitych na głębokość ośmiu metrów w podmokły grunt. Tympanon portyku zdobi płaskorzeźba „Zwiastowanie” Władysława Marcinkowskiego, jego dłuta są też alabastrowa figura Matki Bożej z Dzieciątkiem w ołtarzu głównym i pięć drewnianych rzeźb w ołtarzu św. Andrzeja. Z trzech dzwonów zawieszonych w 1906 roku wojnę przetrwał tylko najmniejszy, Pelagia, który słychać do dziś. 25 marca 1992 roku bulla Jana Pawła II wyniosła farę do rangi konkatedry diecezji kaliskiej.