Bazylika Wniebowzięcia NMP i św. Michała Archanioła w Trzemesznie

Historia

Budowa kościoła: romański kościół z początku XII w.; przebudowa gotycka; przebudowa barokowa 2. poł. XVIII w.; bazylika mniejsza od 28 października 1969

Trzemeszno wiąże się z jednym z najstarszych opactw benedyktyńskich w Polsce, tradycyjnie łączonym z Radzimem-Gaudentym, bratem św. Wojciecha i pierwszym arcybiskupem gnieźnieńskim. Obecny kościół powstał na początku XII wieku w stylu romańskim, po czym przebudowano go na gotycki — z tego okresu zachowały się romańskie kolumny w zachodniej części świątyni oraz jedno z najstarszych sklepień gotyckich w Wielkopolsce.

Dzisiejszy, barokowy kształt z potężną kopułą i obejściem wokół nawy głównej kościół zawdzięcza przebudowie z drugiej połowy XVIII wieku, przeprowadzonej z inicjatywy opata Michała Kosmowskiego. Wnętrze zdobią wówczas powstałe polichromie Franciszka Smuglewicza.

21 stycznia 1945 roku wycofujące się wojska niemieckie doszczętnie splądrowały bazylikę z całego cennego wyposażenia, a wcześniej zamieniły ją na magazyn wojskowy, po czym poddały ją podpaleniu. Odbudowę, wraz ze skrupulatną rekonstrukcją wnętrza, przeprowadzono w latach 50. i 60. XX wieku. 28 października 1969 roku papież Paweł VI nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej.