Kościół Świętej Trójcy i Najświętszej Marii Panny w Strzelnie

Historia

Budowa kościoła: XII w. – połowa XIII w.; konsekracja w 1216

Kościół wzniesiono dla klasztoru norbertanek, sprowadzonych do Strzelna w XII wieku. Budowę rozpoczęto w drugiej połowie tego stulecia, a konsekracja odbyła się w 1216 roku; prace wykończeniowe trwały do połowy XIII wieku. Świątynia to trójnawowa bazylika z transeptem, dwiema apsydami i prostokątnymi aneksami przy prezbiterium.

Największym skarbem Strzelna są romańskie kolumny pokryte rzeźbą figuralną — zabytek unikatowy w skali światowej. Poza Strzelnem rzeźbione kolumny zachowały się jedynie w katedrze w Santiago de Compostela i w bazylice św. Marka w Wenecji. Piaskowcowe kolumny, datowane na drugą połowę XII i początek XIII wieku, przedstawiają personifikacje cnót i przywar — program moralizatorski adresowany do modlących się tu sióstr.

Kolumny odkryto dopiero w 1946 roku podczas prac konserwatorskich prowadzonych przez Zdzisława Kępińskiego: w epoce baroku obmurowano je do kształtu prostokątnych filarów i przez stulecia pozostawały niewidoczne. Różnice stylistyczne między przedstawieniami wskazują, że pracował przy nich cały warsztat, nie jeden rzeźbiarz. Kościół zachował także trzy romańskie tympanony — fundacyjny, ze sceną Zwiastowania oraz z Chrystusem Tryumfującym w portalu północnym. W 2018 roku zespół uznano za pomnik historii.