Kościół św. Jana Apostoła w Mogilnie

Historia

Erygowanie parafii: 2. poł. XI w. (fundacja opactwa) Budowa kościoła: opactwo ufundowane w 2. poł. XI w. przez Kazimierza Odnowiciela; przebudowa późnoromańska 2. poł. XIII w.; sklepienie gotyckie XIV w.; kasata klasztoru 1833; kapucyni od 2014

Opactwo benedyktyńskie w Mogilnie ufundował w drugiej połowie XI wieku Kazimierz Odnowiciel, w sposób nietypowy dla zakonu — nie w odosobnieniu, lecz bezpośrednio w istniejącej osadzie, malowniczo położonej na półwyspie jeziora Mogileńskiego. Kościół pod wezwaniem św. Jana Apostoła wielokrotnie przebudowywano: w drugiej połowie XIII wieku otrzymał późnoromańską formę z częściowym użyciem cegły, w XIV wieku dodano gotyckie sklepienia, a w XVIII wieku, podczas odnowy wspólnoty zakonnej, wprowadzono elementy barokowe. Trójnawowa budowla mieści rzadkie sklepienie kryształowe w nawach bocznych oraz trzy krypty, w tym zachodnią, wspartą na pojedynczym filarze zwanym „opatem” — jedną z niewielu tego typu w Europie.

W 1833 roku władze pruskie nakazały kasatę klasztoru benedyktynów, a zabudowania klasztorne przekształcono na szkoły wyznaniowe, katolicką i ewangelicką. W latach 1760–1797 wspólnota przeżywała odnowę i odremontowała zespół klasztorny w stylu barokowym. Od 1 stycznia 2014 roku opieką nad kościołem i klasztorem zajmują się kapucyni. Od 12 lipca 1961 roku zespół figuruje w rejestrze zabytków pod numerem A/854/1-2.