Bazylika św. Jana Apostoła w Oleśnicy

Historia

Erygowanie parafii: 1230 (pierwsza wzmianka o parafii) Budowa kościoła: budowa murowana 2. poł. XIII w.; przebudowy 1465–1469 i 1500–1510; katastrofa budowlana 1905; odbudowa 1910; bazylika mniejsza od 27 grudnia 1998

Pierwsze wzmianki o kościele i parafii w Oleśnicy pochodzą z 1230 roku, a murowana budowla powstała w drugiej połowie XIII wieku jako świątynia zamkowa Piastów oleśnickich. Kolejne przebudowy — w latach 1465–1469 oraz 1500–1510 za Podiebradowiczów — nadały jej gotycko-renesansowy charakter. Od 1538 do 1945 roku kościół służył protestantom, którzy w 1594 roku założyli tu bibliotekę łańcuchową liczącą pierwotnie około 550 woluminów; do dziś zachowało się z niej 239 ksiąg, co czyni ją jedyną tego typu kolekcją ocalałą w Europie Środkowej.

17 lipca 1905 roku doszło do katastrofy budowlanej — zawaliły się nawa główna i południowa; świątynię odbudowano do 1910 roku, wyposażając ją między innymi w centralne ogrzewanie. Kościół przetrwał drugą wojnę światową bez zniszczeń, a 27 grudnia 1998 roku kardynał Jorge Medina Estévez podniósł go do godności bazyliki mniejszej. W kryptach spoczywa 23 członków rodu Podiebradowiczów i 24 Wirtembergów, w tym w dwóch rzadkich cynowych trumnach.