Bazylika Kolegiacka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chełmie

Historia

Budowa kościoła: 1735–1756 według projektu Pawła Antoniego Fontany; bazylika mniejsza od 1988

Na szczycie Górki Chełmskiej — kredowego wzniesienia górującego nad miastem — około 1256 roku król Rusi Daniel Romanowicz ufundował cerkiew. Po podpisaniu przez biskupa Dionizego Zbirujskiego unii brzeskiej w 1596 roku świątynia stała się katedrą unicką, a kolejne stulecia przyniosły jej niezwykłą sekwencję zmian obrządku.

Obecny gmach wzniesiono w latach 1735–1756 według projektu Pawła Antoniego Fontany. Późnobarokowa budowla na planie krzyża łacińskiego, z trójnawowym korpusem, transeptem i wysuniętym prezbiterium zamkniętym absydą, otrzymała formę zachodnioeuropejską, bliższą kościołom rzymskokatolickim niż wschodniej tradycji, której wówczas służyła.

Po kasacie unii w 1875 roku świątynię przebudowano w stylu bizantyjsko-ruskim i zamieniono na sobór prawosławny. 26 maja 1919 roku przejął ją Kościół rzymskokatolicki. W 1988 roku Jan Paweł II nadał jej tytuł bazyliki mniejszej. Czczona tu Ikona Matki Bożej Chełmskiej jest kopią — oryginał znajduje się w Muzeum Ikony Wołyńskiej w Łucku.

Zespół na Górce Chełmskiej tworzą, poza bazyliką, dzwonnica, krużganki, pałac biskupi i zabudowania gospodarcze — jeden z najbardziej rozpoznawalnych zespołów sakralnych wschodniej Lubelszczyzny.

Najczęstsze pytania

Jakie są godziny mszy świętych w tym kościele (Bazylika Kolegiacka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chełmie)?

Według danych sprawdzonych 11 września 2026, msze święte odprawiane są w godzinach — niedziela: 7:00, 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 16:00, 18:00. Nie mamy potwierdzonych godzin mszy w dni powszednie. Godziny mogą się zmieniać w okresie wakacyjnym i w święta, dlatego przed wizytą warto sprawdzić aktualne ogłoszenia parafialne na stronie parafii (https://bazylika.net).

Jak skontaktować się z parafią (Bazylika Kolegiacka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chełmie)?

Telefon: +48 82 565 24 75. Strona internetowa parafii: https://bazylika.net. Dane sprawdzone 11 września 2026.

Kiedy zbudowano ten kościół (Bazylika Kolegiacka Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chełmie)?

Budowa kościoła: 1735–1756 według projektu Pawła Antoniego Fontany; bazylika mniejsza od 1988. Szczegóły opisano w sekcji Historia.