nasza wiara

Modlitwy w intencjach

Modlitwa za zmarłych

Modlitwa za zmarłych towarzyszy katolikom od wieków — przy grobie, w rocznicę śmierci bliskiej osoby i w Dniu Zadusznym, 2 listopada. Poniżej trzy teksty odmawiane najczęściej: krótkie wezwanie „Wieczny odpoczynek”, modlitwa za zmarłych spoczywających na danym cmentarzu, którą można odmówić podczas jego nawiedzenia, oraz tradycyjna pieśń „Dobry Jezu, a nasz Panie”, śpiewana na pogrzebach i w procesjach na cmentarz. Na końcu wyjaśniamy, jak zyskać odpust za zmarłych w listopadzie.

Matka Boża z Dzieciątkiem spoglądająca na dusze cierpiące w czyśćcowym ogniu — obraz Luki Giordana
Luca Giordano — domena publiczna

Wieczny odpoczynek

Najkrótsza i najczęściej powtarzana modlitwa za zmarłych, w brzmieniu z Modlitewnika KEP z 2020 roku.

Wieczny odpoczynek racz im dać, Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci. Niech odpoczywają w pokoju wiecznym. Amen.

Źródło: Modlitewnik polski, Konferencja Episkopatu Polski — „Wieczny odpoczynek”, brzmienie wg uchwały nr 26/386/2020 z 28 sierpnia 2020 — https://opoka.org.pl/files/23/05/01/931162_M68p_Modlitewnik_polski.pdf — Ten sam tekst podaje Moc Modlitwy (mocmodlitwy.pl/wieczny-odpoczynek). Osobna strona „Wieczny odpoczynek” zawiera też wersję łacińską i omówienie odpustu.

Modlitwa za zmarłych spoczywających na danym cmentarzu

Trzyczęściowa modlitwa w intencji wszystkich, którzy spoczywają na danym cmentarzu, do odmówienia podczas jego nawiedzenia.

Boże, dzięki Twojemu miłosierdziu dusze wiernych odpoczywają w pokoju; udziel łaskawie odpuszczenia grzechów Twoim sługom i służebnicom, którzy tutaj spoczywają w Chrystusie, aby uwolnieni od wszystkich win cieszyli się z Tobą bez końca.

Panie, przyjmij łaskawie modlitwę zaniesioną za dusze sług i służebnic Twoich, którzy tutaj spoczywają w Chrystusie, niech oswobodzeni z więzów śmierci otrzymają życie wieczne.

Boże, Światłości dusz wiernych, wysłuchaj nasze prośby i daj miejsce w niebie, błogosławiony pokój oraz jasność Twojego światła sługom i służebnicom Twoim, których ciała tutaj spoczywają w Chrystusie. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

Źródło: Wiara.pl — Modlitwy za zmarłych (liturgia.wiara.pl), modlitwa za zmarłych spoczywających na danym cmentarzu — https://liturgia.wiara.pl/doc/420324.Modlitwy-za-zmarlych/7 — Ten sam tekst, słowo w słowo, podają Biblijni.pl, Modlitewnik.pl, Radziadz.pl i Aleteia. Nie znaleźliśmy strony z księgi liturgicznej ani z Modlitewnika KEP, więc traktujemy go jako tekst powszechnie używany, a nie brzmienie zatwierdzone przez Episkopat.

Dobry Jezu, a nasz Panie

Tradycyjna polska pieśń żałobna, śpiewana podczas pogrzebów, procesji na cmentarz oraz w Dniu Zadusznym.

Dobry Jezu, a nasz Panie, daj im wieczne spoczywanie.

Światłość wieczna niech im świeci, gdzie królują wszyscy Święci.

Gdzie królują z Tobą, Panem, aż na wieki wieków. Amen.

Źródło: Śpiewnik kościelny (wyd. XLI), nr 644 — „Dobry Jezu a nasz Panie”, w Śpiewniku ks. Siedleckiego — https://spiewniksiedleckiego.pl/?page_id=3240 — Trzy strofy w tym brzmieniu podają też MusicamSacram (Śpiewnik kościelny, nr 644) i Pieśni o Branie (piesniobranie.pl/dobry-jezu-a-nasz-panie/). Śpiewnik zapisuje „święci” małą literą. Na pogrzebach śpiewa się też „daj mu” lub „daj jej” zamiast „daj im” (zauważa to „Niedziela”).

Najczęstsze pytania

Jaka jest najkrótsza modlitwa za zmarłych?
Najkrótszą i najczęściej odmawianą modlitwą za zmarłych jest „Wieczny odpoczynek racz im dać, Panie, a światłość wiekuista niechaj im świeci”. Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii (n. 260) nazywa ją krótką formułą, która często towarzyszy modlitwie Anioł Pański, cząstce różańca i błogosławieństwu rodzinnego stołu; odmawia się ją też przy grobie i w rocznicę śmierci.
Skąd pochodzi pieśń „Dobry Jezu, a nasz Panie”?
Autor tekstu nie jest znany — pieśń, jak zaznacza serwis Pieśni o Branie, przekazywano z pokolenia na pokolenie. Śpiewa się ją na pogrzebach, w drodze z trumną na cmentarz i w procesjach cmentarnych. Autor artykułu w „Niedzieli” przypuszcza, że ze względu na język (spójnik „a” w znaczeniu „i”, staropolskie „Pan”) to utwór XVII-wieczny — to jednak domysł, nie potwierdzona data.
Kiedy odmawia się modlitwę za zmarłych?
Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii wymienia nowennę za zmarłych jako przygotowanie do Dnia Zadusznego (2 listopada), oktawę, która go przedłuża, oraz nawiedzanie cmentarza — wspólnotowe i prywatne. Prywatnie idzie się do grobu, by go uporządkować, ozdobić kwiatami i światłami; ma to wyrażać więź ze zmarłymi, a nie czysty obowiązek czy lęk, że się czegoś nie dopełniło. Modli się też na pogrzebach i w rocznicę śmierci.
Skąd wzięły się Zaduszki?
Wspomnienie Wszystkich Wiernych Zmarłych, obchodzone 2 listopada, wprowadził w 998 r. św. Odylon, opat benedyktyńskiego klasztoru w Cluny; w XIII w. objęło cały Kościół zachodni. W Polsce tradycja Dnia Zadusznego zaczęła się tworzyć już w XII w. W 1915 r. Benedykt XV pozwolił, by tego dnia każdy kapłan odprawiał trzy Msze święte: w intencji poleconej przez wiernych, za wszystkich zmarłych i według intencji Ojca Świętego.
Jak zyskać odpust zupełny za zmarłych w listopadzie?
Odpust zupełny za zmarłych można zyskać, nawiedzając cmentarz w dniach 1–8 listopada i modląc się za zmarłych, a także nawiedzając kościół lub kaplicę 2 listopada i odmawiając tam „Ojcze nasz” i „Wierzę”. Trzeba być w stanie łaski uświęcającej, wyspowiadać się, przyjąć Komunię św. i pomodlić się w intencjach papieskich — najlepiej tego samego dnia, ale wystarczy w ciągu ok. 20 dni przed lub po. Odpust zupełny zyskuje się raz dziennie.

Źródła

  • Modlitewnik polski, Konferencja Episkopatu Polski (uchwała nr 26/386/2020) — https://opoka.org.pl/files/23/05/01/931162_M68p_Modlitewnik_polski.pdf
  • Wiara.pl — Modlitwy za zmarłych — https://liturgia.wiara.pl/doc/420324.Modlitwy-za-zmarlych/7
  • Śpiewnik ks. Siedleckiego — Dobry Jezu a nasz Panie (nr 644) — https://spiewniksiedleckiego.pl/?page_id=3240
  • MusicamSacram — Dobry Jezu, a nasz Panie — https://musicamsacram.pl/spiewnik/407-dobry-jezu-a-nasz-panie
  • Pieśni o Branie — Dobry Jezu, a nasz Panie — https://piesniobranie.pl/dobry-jezu-a-nasz-panie/
  • Niedziela — Polskie pieśni za dusze zmarłych — https://www.niedziela.pl/artykul/60893/nd/Polskie-piesni-za-dusze-zmarlych
  • Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, rozdz. VII — Modlitwy wstawiennicze za zmarłych (n. 260) — https://ordo.pallotyni.pl/index.php/dokumenty-o-liturgii/dyrektorium-o-poboznosci-ludowej/1441-rozdzial-vii-modlitwy-wstawiennicze-za-zmarlych
  • Brewiarz.pl — 2 listopada, Wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych — https://brewiarz.pl/czytelnia/swieci/11-02a.php3
  • ORDO — Przepisy prawne o odpustach — https://ordo.pallotyni.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=353:odpusty&catid=27:przepisy-prawne-o-odpustach&Itemid=7
  • Diecezja opolska — Możliwość zyskania odpustów zupełnych za zmarłych w dniach 1–8 listopada — https://www.diecezja.opole.pl/index.php/homepage/aktualnosci/3638-mozliwosc-zyskania-odpustow-zupelnych-za-zmarlych-w-dniach-1-8-listopada