Święta Lipka — sanktuarium Matki Bożej Świętolipskiej

Główne uroczystości

• Ostatnia niedziela maja — Odpust Nawiedzenia NMP — uroczystość patronalna świątyni (Msza odpustowa o 11:00 na placu przed bazyliką)
• 15 sierpnia — Wniebowzięcie NMP — odpust sierpniowy (Msza odpustowa o 11:00 i procesja wokół placu)

Historia

Założenie: początek XIV w. (kult); obecny kościół 1688–1693

Według podań początek kultu sięga początku XIV wieku: więzień skazany przez sąd w Kętrzynie umieścił na lipie figurkę Matki Bożej i po modlitwach został ułaskawiony. W drugiej połowie XV wieku stanęła tu kaplica, do której pielgrzymował m.in. w 1519 roku wielki mistrz krzyżacki Albrecht Hohenzollern. Sekularyzacja Prus w 1525 roku zakazała kultu, a kaplicę zniszczono; ludność pielgrzymowała potajemnie. W 1618 roku sekretarz króla Zygmunta III Wazy, Stefan Sadorski, kupił teren dawnej kaplicy, rok później ufundował tu nową świątynię i w 1624 roku przekazał ją jezuitom.

Obecny barokowy kościół powstał z inicjatywy jezuitów w latach 1688–1693, fasadę ukończono w 1730 roku, a budowę prowadzono do 1754 roku. Przed jej rozpoczęciem trzeba było ustabilizować grunt, wbijając w niego 10 tysięcy pali z drewna olchowego, ponieważ plac budowy leży na bagnistym terenie między jeziorami. Kościół otacza czworoboczny krużganek z czterema kaplicami narożnymi, w którego niszach i na balustradzie stoją czterdzieści cztery rzeźby przodków Jezusa. Sklepienia nawy głównej i prezbiterium pokrywają freski Macieja Jana Meyera ilustrujące zawołania litanii loretańskiej.

W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Bożej Świętolipskiej z 1640 roku pędzla Bartłomieja Pensa — kopia obrazu Matki Bożej Śnieżnej z rzymskiej bazyliki Santa Maria Maggiore, osłonięta srebrną sukienką z 1720 roku. 11 sierpnia 1968 roku prymas Stefan Wyszyński wraz z metropolitą krakowskim Karolem Wojtyłą koronował ten obraz. Po kasacie zakonu i rozbiorach polski ruch pątniczy zamarł; jezuici wrócili do Świętej Lipki w 1932 roku, a w 2018 roku zespół sanktuarium uznano za pomnik historii.

Najczęstsze pytania

Skąd wzięła się legenda o Świętej Lipce?

Według podań z początku XIV wieku więzień skazany przez sąd w Kętrzynie umieścił na lipie figurkę Matki Bożej, a dzięki modlitwom, jakie do niej zanosił, został ułaskawiony. Pamiątką tej opowieści jest rzeźba „Matka Boska na lipie” w niszy fasady bazyliki. Kult zakazano po sekularyzacji Prus w 1525 roku, ale ludność pielgrzymowała potajemnie, a w XVII wieku miejsce odzyskało dawną rangę.

Co warto zobaczyć w bazylice w Świętej Lipce?

Czworoboczny krużganek z czterema narożnymi kaplicami i czterdziestoma czterema rzeźbami przodków Jezusa, fasadę z dwiema wieżami, freski Macieja Jana Meyera na sklepieniach nawy, w ołtarzu głównym obraz Matki Bożej Świętolipskiej z 1640 roku w srebrnej sukience z 1720 roku, a także organy: prezentacje ich brzmienia odbywają się codziennie i są jedną z głównych atrakcji sanktuarium.

Czy w Świętej Lipce można zwiedzać z przewodnikiem?

Tak. Osoby zainteresowane oprowadzaniem po sanktuarium proszone są o wcześniejszy kontakt telefoniczny z jednym z przewodników, których numery podaje strona swlipka.pl; są wśród nich przewodnicy mówiący po polsku, po niemiecku i po angielsku. Dla grup liczących ponad 20 osób prezentacje organów można uzgodnić telefonicznie (tel. 518 104 420).