Kościół św. Anny w Radzyniu Chełmińskim

Historia

Budowa kościoła: budowa ok. 1310 (prezbiterium) – ok. 1340 (nawa i wieża), rozbudowa do ok. 1600; częściowa odbudowa 1640 po pożarach z 1615 i 1628; całkowita odbudowa 1680–1695

Kościół św. Anny budowano i rozbudowywano od około 1310 do około 1600 roku: najpierw prezbiterium z przedsionkiem i zakrystią, do około 1340 roku nawę i wieżę. Pod koniec XVI wieku od południa dostawiono renesansową kaplicę grobową Dąbrowskich — kaplicę Przemienienia Pańskiego, ufundowaną przez starostę radzyńskiego Hugona Dąbrowskiego — a około 1600 roku Działyńscy dobudowali do północnej ściany nawy własną kaplicę grobową. Jest to gotycka, jednonawowa świątynia z cegły z użyciem zendrówki, na kamiennym fundamencie, o ścianach bogato zdobionych biało tynkowanymi blendami; w narożniku między nawą a prezbiterium stoi czterokondygnacyjna wieża, w górnej części ośmioboczna.

W 1615 i 1628 roku kościół spłonął; częściowo odbudował go w 1640 roku starosta radzyński Mikołaj Wejher, a całkowitą odbudowę przeprowadzono w latach 1680–1695. W 1892 roku świątynię odnawiano po zniszczeniu wieży przez piorun. Wnętrze nakrywają drewniane, polichromowane stropy: w prezbiterium z około 1640 roku, ze sceną Wniebowzięcia, zapewne dzieło Bartłomieja Strobla, nadwornego malarza Władysława IV Wazy, a w nawie sprzed 1680 roku. Wysokiej klasy obraz Koronacji Marii namalował Strobel w 1643 roku. Wyposażenie jest barokowe, rokokowe i klasycystyczne, z czasów od końca XVII do początku XIX wieku, a w 1993 roku zrekonstruowano polichromię kaplicy Dąbrowskich.