Kościół św. Andrzeja Apostoła w Barczewie

Historia

Budowa kościoła: przywilej lokacyjny 6 lipca 1364; prezbiterium wzniesione koniec XIV w.; zniszczenie podczas wojny głodowej 1414, odbudowa 1. poł. XV w.; przebudowa 1589–1596 za kardynała Andrzeja Batorego; przekazanie bernardynom 1597–1598; konsekracja 3 listopada 1610

Przywilejem lokacyjnym Barczewa z 6 lipca 1364 roku biskup warmiński Jan Stryprock nadał franciszkanom działkę przy wschodnim odcinku murów obronnych miasta. Wzniesione pod koniec XIV wieku prezbiterium oparto o mur obronny; w 1414 roku, podczas wojny głodowej, klasztor i kościół splądrowano i spalono, a odbudowano je w pierwszej połowie XV wieku, dodając nawę. Gruntowną przebudowę w stylu postgotyckim zainicjował w latach 1589–1596 kardynał i biskup warmiński Andrzej Batory, który latem 1598 roku przekazał świątynię polskiej prowincji bernardynów; 3 listopada 1610 roku poświęcił ją biskup Szymon Rudnicki.

W latach 1732–1736 rzeźbiarz Jan Chrystian Schmidt wykonał ołtarz główny, a w latach 1736–1748 pięć ołtarzy bocznych; barokową ambonę dodano w 1766 roku, a późnobarokową elewację zachodnią przebudowano w latach osiemdziesiątych XVIII wieku. W kościele zachował się cenotaf kardynałów Andrzeja i Baltazara Batorych dłuta gdańskiego rzeźbiarza Willema van den Blocke, odsłonięty 1 września 1598 roku. Podczas grabieży klasztoru przez wojska szwedzkie w 1629 roku odkryto monety ukryte pod posadzką prezbiterium.