Kolegiata Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kartuzach

Historia

Erygowanie parafii: fundacja kartuzji w 1381 przez Jana z Rusocina Budowa kościoła: 1383–1405; konsekracja 7 października 1403

W 1381 roku Jan z Rusocina, jeden z możnych pomorskich, przekazał swoje dziedziczne dobra kartuzom; na miejsce przybyło czterech mnichów z Pragi pod wodzą Jana Deterhusa. Kościół klasztorny wznoszono w latach 1383–1405, a konsekrowano 7 października 1403 roku. Od zakonu wzięła nazwę cała miejscowość.

Najbardziej rozpoznawalnym elementem świątyni jest dach w kształcie wieka trumny, przekształcony w XVIII wieku w duchu baroku — wraz z hełmem dzwonnicy z lat 1731–1733 stanowi czytelne odwołanie do kartuskiej dewizy „Memento mori”, przypominającej zakonnikom o śmierci.

Wnętrze kryje cenne wyposażenie z XV–XVIII wieku: gotycki ołtarz z 1444 roku w formie tryptyku, wykonany w warsztacie gdańskim, bogato rzeźbione barokowe stalle z 1641 i 1677 roku oraz ściany prezbiterium obite flamandzką skórą kordybańską z 1683 roku — jedyny zachowany w Polsce zabytek tego rodzaju w pierwotnym miejscu.