Bazylika Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny w Wadowicach

Historia

Budowa kościoła: prezbiterium poł. XV w.; obecny kościół 1792–1798 (Franciszek Sosna); konsekracja 29 września 1808; bazylika mniejsza 1992

Najstarsza wzmianka o kościele w Wadowicach pochodzi z 1325 roku, gdy miasto było jeszcze filią parafii w Mucharzu. Pierwsza, drewniana świątynia spłonęła w wielkim pożarze miasta w 1440 roku; na jej zgliszczach w połowie XV wieku wzniesiono kościół murowany, z którego zachowało się dwuprzęsłowe prezbiterium nakryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Kolejny pożar, 18 maja 1726 roku, nie oszczędził i tej budowli, więc w latach 1792–1798 majster murarski Franciszek Sosna wzniósł obecny kościół w stylu późnobarokowym, z zachodnią fasadą zwieńczoną wieżą z baniastym hełmem. Konsekrował go 29 września 1808 roku biskup krakowski Andrzej Rawa-Gawroński, a w 1836 roku, staraniem proboszcza Mikołaja Zamoyskiego, papież Grzegorz XVI zmienił dawne wezwanie Wszystkich Świętych na Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny.

Pod koniec XIX wieku fasadę odrestaurowano w stylu neobarokowym pod kierunkiem krakowskiego architekta Tomasza Prylińskiego, znanego z odnowy Sukiennic; dekorację rzeźbiarską, przedstawiającą Matkę Bożą w otoczeniu świętych Stanisława i Wojciecha, wykonał Zygmunt Langman. W styczniu 1945 roku bomba uszkodziła dach i świątynia była nieczynna przez cały rok.

To w tym kościele, przy barokowej kamiennej chrzcielnicy w kaplicy Świętej Rodziny, 20 czerwca 1920 roku ksiądz Franciszek Żak ochrzcił Karola Wojtyłę. Jan Paweł II odwiedzał wadowicką świątynię podczas każdej wizyty w rodzinnym mieście, a 16 czerwca 1999 roku ukoronował tu papieskimi koronami cudowny obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy; wcześniej, 25 marca 1992 roku, nadał jej tytuł bazyliki mniejszej. W latach 2000–2003, staraniem proboszcza Jakuba Gila, sklepienia pokryto polichromią nawiązującą do jego nauczania, dziełem krakowskich artystek Aleksandry Grochal i Katarzyny Dobrzańskiej; w 2007 roku ukończono renowację elewacji. 27 maja 2006 roku bazylikę odwiedził Benedykt XVI.