Opactwo Benedyktynów w Tyńcu — kościół św. Apostołów Piotra i Pawła

Historia

Erygowanie parafii: opactwo ufundowane najprawdopodobniej w 1044 przez Kazimierza Odnowiciela Budowa kościoła: gotyckie prezbiterium (konsekracja 1463); barokowa przebudowa nawy 1618–1622

Opactwo na wapiennym wzgórzu nad Wisłą jest najstarszym istniejącym klasztorem w Polsce. Fundację przypisuje się najczęściej Kazimierzowi Odnowicielowi i datuje na rok 1044 — miała być odpowiedzią na kryzys młodego państwa po reakcji pogańskiej i najeździe czeskim. Pierwszym opatem został Aaron, przybyły z Kolonii; część badaczy przesuwa jednak fundację na czasy Bolesława Szczodrego.

Klasztor przetrwał najazd tatarski w 1259 roku i pożar w 1306 roku. Gotycki kościół konsekrowano w 1463 roku, a w latach 1618–1622 nawę przebudowano w duchu baroku — dlatego świątynia łączy dziś romańskie relikty, gotyckie prezbiterium i barokowy korpus. Podczas prac archeologicznych odkryto fragmenty jedenastowiecznego kościoła z ciosów wapiennych oraz groby mnichów, a w nich złoty kielich i patenę — znaleziska wyjątkowej rangi.

W 1656 roku Szwedzi spalili opactwo, co zakończyło okres jego świetności; w 1816 roku władze austriackie klasztor skasowały, a kościół stał się świątynią parafialną. Benedyktyni wrócili do Tyńca 30 lipca 1939 roku, przybywając z opactwa św. Andrzeja w belgijskim Brugge za zgodą arcybiskupa Adama Stefana Sapiehy. Rangę opactwa przywrócono w 1968 roku; dziś mieszka tu kilkudziesięciu mnichów, działa muzeum, dom gości i wydawnictwo, a zespół klasztorny od 2017 roku jest pomnikiem historii.

Parafia i okolica

Domy zakonne

• Opactwo Benedyktynów w Tyńcu (Kongregacja Zwiastowania)