Bazylika Katedralna Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja w Łowiczu

Historia

Erygowanie parafii: kolegiata od 1433; katedra diecezji łowickiej od 1992 Budowa kościoła: gotycka ok. 1355; przebudowa barokowa 1652–1654, rekonsekracja 14 października 1668

Pierwszy, drewniany kościół ufundował w Łowiczu około 1100 roku książę Władysław Herman. Murowaną, gotycką świątynię wzniesiono około 1355 roku, równolegle z zamkiem arcybiskupim — Łowicz należał bowiem do arcybiskupów gnieźnieńskich, którzy od XII wieku często tu rezydowali. W 1433 roku kościół podniesiono do rangi kolegiaty i otwarto przy nim pierwszą filię Akademii Krakowskiej.

Barokową przebudowę rozpoczął w 1625 roku prymas Henryk Firlej, a dokończył prymas Maciej Łubieński; prace w latach 1652–1654 prowadzili bracia Tomasz i Andrzej Poncino, nadając świątyni dzisiejszą postać trójnawowej bazyliki. Nową budowlę rekonsekrowano 14 października 1668 roku. Najbardziej charakterystycznym elementem bryły są dwie wysokie, siedmiokondygnacyjne wieże zwieńczone późnobarokowymi hełmami.

W kościele spoczywa dwunastu arcybiskupów gnieźnieńskich i prymasów Polski, co przyniosło mu miano „mazowieckiego Wawelu”. Po utworzeniu diecezji łowickiej w 1992 roku świątynia została jej katedrą, a w 1999 roku, podczas pielgrzymki do Polski, Jan Paweł II nadał jej tytuł bazyliki. 13 listopada 2012 roku katedrę wpisano na listę pomników historii.