Jak zrobić rachunek sumienia?

Najlepiej w ciszy, po krótkiej modlitwie do Ducha Świętego o światło. Przechodzi się kolejno przykazania Boże i kościelne i szczerze odpowiada na pytania, przypominając sobie grzechy od ostatniej spowiedzi, także zaniedbania. Grzechy ciężkie trzeba wyznać wszystkie, z liczbą i ważnymi okolicznościami. Po rachunku sumienia przychodzi żal za grzechy, na przykład słowami aktu żalu.

Jak często trzeba się spowiadać?

Drugie przykazanie kościelne mówi: przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty. Kto ma świadomość grzechu ciężkiego, powinien wyspowiadać się przed przyjęciem Komunii Świętej (Katechizm, n. 1457). Kościół zachęca też do częstej spowiedzi z grzechów lekkich, bo pomaga ona kształtować sumienie i walczyć ze złymi skłonnościami (n. 1458).

Co powiedzieć na początku spowiedzi?

Zwyczajowo po przyklęknięciu mówi się: „Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus”, czyni znak krzyża i podaje, kiedy była ostatnia spowiedź, a także, jeśli to ważne, swój stan, na przykład że jest się osobą w małżeństwie. Potem wyznaje się grzechy, a na końcu mówi, że więcej grzechów się nie pamięta i za wszystkie się żałuje. Ksiądz udziela pouczenia, zadaje pokutę i rozgrzesza.

Czy jest rachunek sumienia na każdy dzień?

Tak, krótki rachunek sumienia jest częścią modlitwy wieczornej: przypomnienie sobie dnia, podziękowanie za dobro i żal za to, czym zawiodło się Boga i ludzi. Nie wymaga gotowej formuły. Pełniejszy rachunek, według wszystkich przykazań, robi się przed spowiedzią.

Modlitwy codzienne

Rachunek sumienia przed spowiedzią

Rachunek sumienia to pierwszy z pięciu warunków dobrej spowiedzi: przypomnienie sobie przed Bogiem, czym od ostatniej spowiedzi zgrzeszyło się myślą, mową, uczynkiem i zaniedbaniem. Katechizm Kościoła Katolickiego (n. 1454) poleca przygotować się do sakramentu pokuty przez rachunek sumienia w świetle słowa Bożego. Poniżej pytania ułożone według dziesięciu przykazań Bożych i pięciu przykazań kościelnych, krótsza wersja dla dzieci i modlitwy, którymi kończy się przygotowanie.

Rembrandt — domena publiczna

Niektóre linki na tej stronie to linki afiliacyjne do Allegro. Jeśli coś przez nie kupisz, możemy otrzymać prowizję, a cena dla Ciebie się nie zmienia. Więcej o tych linkach.

Pięć warunków dobrej spowiedzi

Tak przygotowanie do spowiedzi streszcza polska katecheza. Rachunek sumienia jest pierwszym krokiem, a po nim przychodzą żal, postanowienie poprawy, wyznanie grzechów i zadośćuczynienie.

1. Rachunek sumienia. 2. Żal za grzechy. 3. Mocne postanowienie poprawy. 4. Szczera spowiedź. 5. Zadośćuczynienie Panu Bogu i bliźniemu.

Źródło: Pięć warunków dobrej spowiedzi, formuła polskiej katechezy; por. Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 1450–1460 (akty penitenta: żal, wyznanie, zadośćuczynienie) — Katechizm opisuje akty penitenta (skruchę, wyznanie grzechów, zadośćuczynienie) i zaleca rachunek sumienia (n. 1454); podział na pięć warunków to utrwalona formuła polskiej katechezy.

Dziesięć przykazań Bożych

Rachunek sumienia przeprowadza się najczęściej według przykazań. To ich formuła katechetyczna, ta, której uczy się na pamięć.

I. Jam jest Pan Bóg twój, który cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli. Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną. II. Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno. III. Pamiętaj, abyś dzień święty święcił. IV. Czcij ojca swego i matkę swoją. V. Nie zabijaj. VI. Nie cudzołóż. VII. Nie kradnij. VIII. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu. IX. Nie pożądaj żony bliźniego swego. X. Ani żadnej rzeczy, która jego jest.

Źródło: Formuła katechetyczna Dekalogu w polskim przekładzie Katechizm Kościoła Katolickiego (przed n. 2052); por. Wj 20, 2-17; Pwt 5, 6-21

I przykazanie: Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną

Pytania do rachunku sumienia z I przykazania. Katechizm omawia je w numerach 2084–2141.

Czy modlę się codziennie? Czy ufam Bogu także w trudnościach? Czy szukałem pomocy we wróżbach, horoskopach lub magii? Czy wstydziłem się wiary albo jej się zaparłem?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie: Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 2084–2141 — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

II przykazanie: Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno

Pytania do rachunku sumienia z II przykazania. Katechizm omawia je w numerach 2142–2167.

Czy wymawiałem imię Boga, Maryi lub świętych bez szacunku, w gniewie albo w żartach? Czy przeklinałem? Czy dotrzymałem przysięgi i ślubów złożonych Bogu?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie: Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 2142–2167 — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

III przykazanie: Pamiętaj, abyś dzień święty święcił

Pytania do rachunku sumienia z III przykazania. Katechizm omawia je w numerach 2168–2195.

Czy z własnej winy opuściłem mszę świętą w niedzielę lub święto nakazane? Czy uczestniczyłem w niej uważnie? Czy w niedzielę wykonywałem prace, których nie musiałem wykonywać?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie: Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 2168–2195 — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

IV przykazanie: Czcij ojca swego i matkę swoją

Pytania do rachunku sumienia z IV przykazania. Katechizm omawia je w numerach 2197–2257.

Czy okazuję rodzicom szacunek i pomagam im, zwłaszcza w starości i chorobie? Czy jako rodzic dbam o dzieci, także o ich wychowanie w wierze? Czy szanuję przełożonych i wypełniam obowiązki wobec innych?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie: Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 2197–2257 — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

V przykazanie: Nie zabijaj

Pytania do rachunku sumienia z V przykazania. Katechizm omawia je w numerach 2258–2330.

Czy skrzywdziłem kogoś słowem lub czynem? Czy żywię nienawiść albo nie chcę przebaczyć? Czy narażałem zdrowie i życie swoje lub innych, na przykład przez nadużywanie alkoholu, narkotyki albo nieostrożną jazdę? Czy dałem komuś zły przykład?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie: Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 2258–2330 — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

VI przykazanie: Nie cudzołóż

Pytania do rachunku sumienia z VI przykazania. Katechizm omawia je w numerach 2331–2400.

Czy dochowuję czystości w myślach, słowach i czynach, stosownie do swojego stanu? Czy jestem wierny małżonkowi? Czy oglądałem treści pornograficzne?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie: Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 2331–2400 — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

VII przykazanie: Nie kradnij

Pytania do rachunku sumienia z VII przykazania. Katechizm omawia je w numerach 2401–2463.

Czy coś ukradłem albo przywłaszczyłem i czy to oddałem? Czy uczciwie pracuję i uczciwie płacę? Czy niszczyłem cudzą lub wspólną własność? Czy pomagam potrzebującym?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie: Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 2401–2463 — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

VIII przykazanie: Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu

Pytania do rachunku sumienia z VIII przykazania. Katechizm omawia je w numerach 2464–2513.

Czy kłamałem? Czy obmawiałem kogoś albo rzucałem na niego oszczerstwa? Czy wyjawiłem cudzą tajemnicę? Czy naprawiłem szkodę, którą wyrządziło moje słowo?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie: Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 2464–2513 — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

IX przykazanie: Nie pożądaj żony bliźniego swego

Pytania do rachunku sumienia z IX przykazania. Katechizm omawia je w numerach 2514–2533.

Czy dobrowolnie zatrzymywałem się na nieczystych myślach i pragnieniach? Czy strzegę swoich oczu i wyobraźni?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie: Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 2514–2533 — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

X przykazanie: Ani żadnej rzeczy, która jego jest

Pytania do rachunku sumienia z X przykazania. Katechizm omawia je w numerach 2534–2557.

Czy zazdroszczę innym tego, co mają? Czy jestem chciwy albo przywiązany do pieniędzy i rzeczy bardziej niż do Boga i ludzi?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie: Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 2534–2557 — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

Pięć przykazań kościelnych

Do rachunku sumienia należą też przykazania kościelne. To ich brzmienie zatwierdzone dla Polski i ogłoszone przez Episkopat w 2003 roku. Warto zapytać: czy któreś z nich zaniedbałem?

1. W niedzielę i święta nakazane uczestniczyć we Mszy świętej i powstrzymać się od prac niekoniecznych. 2. Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty. 3. Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię Świętą. 4. Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach. 5. Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.

Źródło: List Episkopatu Polski na temat przykazań kościelnych, 324. Zebranie Plenarne KEP, Warszawa, 21 października 2003 — https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WE/kep/list_5p_21102003.html

Rachunek sumienia dla dzieci

Krótsze pytania dla dzieci, zwłaszcza przed pierwszą spowiedzią. Najlepiej przejść je razem z rodzicem, prostymi słowami.

Czy pamiętam o modlitwie rano i wieczorem? Czy z szacunkiem mówię o Panu Bogu? Czy byłem w niedzielę na mszy świętej i czy uważałem? Czy jestem posłuszny rodzicom i nauczycielom? Czy biłem się, przezywałem kogoś albo komuś dokuczałem? Czy wziąłem coś, co nie było moje? Czy kłamałem? Czy dzielę się z innymi i pomagam w domu? Czy przeprosiłem tych, których skrzywdziłem?

Źródło: Opracowanie redakcji na podstawie dziesięciu przykazań i Katechizm Kościoła Katolickiego — Pytania opracowała redakcja Nasza Wiara na podstawie nauczania Katechizmu Kościoła Katolickiego o danym przykazaniu (podane numery). Rachunek sumienia nie ma jednego ustalonego tekstu: to pomoc do osobistej refleksji, nie cytat z modlitewnika.

Najczęstsze pytania

Jak zrobić rachunek sumienia?: Najlepiej w ciszy, po krótkiej modlitwie do Ducha Świętego o światło. Przechodzi się kolejno przykazania Boże i kościelne i szczerze odpowiada na pytania, przypominając sobie grzechy od ostatniej spowiedzi, także zaniedbania. Grzechy ciężkie trzeba wyznać wszystkie, z liczbą i ważnymi okolicznościami. Po rachunku sumienia przychodzi żal za grzechy, na przykład słowami aktu żalu.
Jak często trzeba się spowiadać?: Drugie przykazanie kościelne mówi: przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty. Kto ma świadomość grzechu ciężkiego, powinien wyspowiadać się przed przyjęciem Komunii Świętej (Katechizm, n. 1457). Kościół zachęca też do częstej spowiedzi z grzechów lekkich, bo pomaga ona kształtować sumienie i walczyć ze złymi skłonnościami (n. 1458).
Co powiedzieć na początku spowiedzi?: Zwyczajowo po przyklęknięciu mówi się: „Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus”, czyni znak krzyża i podaje, kiedy była ostatnia spowiedź, a także, jeśli to ważne, swój stan, na przykład że jest się osobą w małżeństwie. Potem wyznaje się grzechy, a na końcu mówi, że więcej grzechów się nie pamięta i za wszystkie się żałuje. Ksiądz udziela pouczenia, zadaje pokutę i rozgrzesza.
Czy jest rachunek sumienia na każdy dzień?: Tak, krótki rachunek sumienia jest częścią modlitwy wieczornej: przypomnienie sobie dnia, podziękowanie za dobro i żal za to, czym zawiodło się Boga i ludzi. Nie wymaga gotowej formuły. Pełniejszy rachunek, według wszystkich przykazań, robi się przed spowiedzią.

Źródła

Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 1450–1460 (akty penitenta) i n. 2052–2557 (dziesięć przykazań)
List Episkopatu Polski na temat przykazań kościelnych, 21 października 2003