Sanktuarium · Kodeń
Kodeń — sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej
Kodeń nad Bugiem, nazywany Częstochową Podlasia, to sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej — Królowej i Matki Podlasia. Obraz trafił tu w 1631 roku z papieskiej kaplicy w Rzymie za sprawą Mikołaja Sapiehy, a koronowano go koronami papieskimi w 1723 roku. Bazylikę św. Anny z lat 1629–1635 prowadzą od 1927 roku oblaci Maryi Niepokalanej; w ciągu roku odbywają się tu trzy wielkie odpusty, z których główny przypada na 14–15 sierpnia.
Główne uroczystości
- 2 lipca — Święto Matki Bożej Kodeńskiej — Diecezjalny Dzień Chorego
- 15 sierpnia — Główny odpust (uroczystości od 14 sierpnia) i rocznica koronacji obrazu w 1723 roku
- 8 września — Narodzenie NMP — odpust i dziękczynienie za plony
Historia
Obraz Matki Bożej Kodeńskiej, zwany Gregoriańskim lub Guadalupeńskim, według tradycji sięga portretu Maryi, który miał namalować święty Łukasz; sanktuarium samo zaznacza, że ta opowieść jest wątpliwa, skoro obraz wykonano farbami olejnymi, i że może to być kopia dawnego wizerunku. Do Kodnia trafił dzięki Mikołajowi Sapieże, który w 1629 roku rozpoczął budowę kościoła rodowego, a ciężko chory na paraliż wyruszył do Rzymu; po Mszy w prywatnej kaplicy papieża Urbana VIII doznał uzdrowienia.
Pragnąc zabrać cudowny wizerunek do Kodnia, według relacji sanktuarium przekupił papieskiego zakrystiana i wywiózł obraz z kaplicy Urbana VIII; dotarł z nim do Kodnia 15 września 1631 roku, za co papież nałożył na niego ekskomunikę. Późnorenesansowy kościół wzniesiono w latach 1629–1635, barokową fasadę dodano w 1709 roku, gdy Klemens XI podniósł go do rangi kolegiaty, a obraz koronowano koronami papieskimi 15 sierpnia 1723 roku — była to trzecia taka koronacja w historii Polski.
W latach 1875–1917 świątynia była cerkwią prawosławną; po odrodzeniu Polski wróciła do katolików, w 1927 roku biskup siedlecki przekazał ją oblatom Maryi Niepokalanej, a godność bazyliki mniejszej kościół ma od 1973 roku. Obraz o wymiarach 128 na 223 cm przedstawia Maryję w szatach królewskich z Dzieciątkiem na lewej ręce i berłem w prawicy. Do sanktuarium należą także Kalwaria Kodeńska i kościół Ducha Świętego, w którym w sezonie letnim odprawiana jest niedzielna Msza.
Pielgrzymki
Diecezjalny Dzień Chorego w święto Matki Bożej Kodeńskiej (2 lipca) — w uroczystościach uczestniczy kilka tysięcy pątników
Najczęstsze pytania
- Skąd obraz Matki Bożej Kodeńskiej trafił do Kodnia?
- Według relacji sanktuarium Mikołaj Sapieha, ciężko chory, pielgrzymował do Rzymu, gdzie podczas Mszy w prywatnej kaplicy papieża Urbana VIII odzyskał zdrowie. Papież odmówił mu podarowania obrazu, więc Sapieha miał przekupić zakrystiana i wywieźć wizerunek; do Kodnia dotarł 15 września 1631 roku, za co został ekskomunikowany. Obraz o wymiarach 128 na 223 cm przedstawia Maryję w szatach królewskich z Dzieciątkiem.
- Dlaczego Kodeń nazywany jest Częstochową Podlasia?
- Tak nazywa Kodeń samo sanktuarium: w ciągu roku odbywają się tu trzy duże odpusty ku czci Cudownego Obrazu, w których uczestniczą tysiące pątników. Obraz Matki Bożej Kodeńskiej koronowano koronami papieskimi 15 sierpnia 1723 roku — jak podaje sanktuarium, była to trzecia taka koronacja w historii Polski — i od tego czasu kościół św. Anny jest sanktuarium maryjnym; Matkę Bożą nazywa się tu Królową i Matką Podlasia.
- Kiedy odbywają się główne odpusty w Kodniu?
- W ciągu roku przypadają trzy duże odpusty ku czci Matki Bożej Kodeńskiej: 2 lipca (Święto Matki Bożej Kodeńskiej połączone z Diecezjalnym Dniem Chorego), 14–15 sierpnia (odpust główny, w uroczystość Wniebowzięcia, gdy wspomina się też rocznicę koronacji obrazu) oraz 8 września (Narodzenie NMP i dziękczynienie za plony, ze specjalnym błogosławieństwem).
Źródła
- Sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej — porządek Mszy św., zweryfikowano 21 września 2026 — https://koden.com.pl/historia-sanktuarium/porzadek-mszy-sw/
- Sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej — odpusty, zweryfikowano 21 września 2026 — https://koden.com.pl/historia-sanktuarium/odpusty/
- Sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej — historia sanktuarium i obrazu — https://koden.com.pl/historia-sanktuarium/
- Sanktuarium Matki Bożej Kodeńskiej — kontakt, zweryfikowano 21 września 2026 — https://koden.com.pl/kontakt/
- Wikipedia — Bazylika św. Anny w Kodniu — https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_%C5%9Bw._Anny_w_Kodniu