Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gryficach

Historia

Budowa kościoła: budowa od przełomu XIII/XIV w.; wieża pocz. XV w.; kaplica Mariacka i konsekracja 1498; odbudowa po pożarze z 1658 w latach 1659–1668; regotyzacja 1870

Budowę gryfickiej fary rozpoczęto na przełomie XIII i XIV wieku, po nadaniu Gryficom praw miejskich w 1262 roku; już pod datą 1297 źródła wzmiankują proboszcza Ludevinusa. Najpierw powstała wschodnia część kościoła wraz z kaplicą, która do 1534 roku pełniła funkcję skarbca (dziś zakrystia), potem trójnawowy, halowy korpus, a prawdopodobnie na początku XV wieku — wieża, mierząca dziś 51,5 metra. Ostatnim etapem była kaplica Mariacka przy północnej ścianie; jej ukończenie w 1498 roku zamknęło budowę, a kościół konsekrował wówczas biskup kamieński Marcin Karith. Na elewacjach zachowały się rzadkie na Pomorzu Zachodnim fryzy metopowe, maszkarony i maswerki, a skarpy prezbiterium zdobią wimpergi z symbolami krzyża i lilii — rozwiązanie niespotykane gdzie indziej na Pomorzu.

Od 13 grudnia 1534 roku, w wyniku reformacji, kościół należał do luteranów. 31 marca 1658 roku pożar zniszczył znaczną część miasta i świątynię, z której ocalały częściowo ściany i filary oraz kaplica Mariacka; odbudowa w latach 1659–1668 była możliwa m.in. dzięki fundacji elektora Fryderyka Wilhelma i zaangażowaniu mieszkańców. Barokowy ołtarz główny, poświęcony w całości Męce Chrystusa, powstał w drugiej połowie XVII wieku lub około 1700 roku, a w 1870 roku szczeciński architekt Konrad Kruhl przeprowadził regotyzację budowli. We wnętrzu zachowały się romańska granitowa chrzcielnica z XIII wieku, XV-wieczny tryptyk przeniesiony z Górzycy i ponad 40 epitafiów z XVIII wieku. W latach 1945–1977 kościół należał do parafii prowadzonej przez chrystusowców, a 10 sierpnia 1977 roku erygowano przy nim parafię Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.