Bazylika Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Pelplinie

Historia

W 1276 roku cystersi przenieśli się do Pelplina, otrzymanego dwa lata wcześniej w darze od księcia gdańskiego Mściwoja II. Około 1300 roku rozpoczęli budowę murowanego klasztoru i obecnego kościoła — do 1323 roku ukończono prezbiterium, a do połowy XIV wieku wzniesiono nawę i transept. W 1557 roku Antoni Schultes zakończył budowę, sklepiąc północne ramię transeptu.

Katedra jest jednym z największych ceglanych kościołów gotyckich w Polsce (dawniej drugim co do wielkości po Bazylice Mariackiej w Gdańsku). Jest to trójnawowa bazylika na planie krzyża łacińskiego, z pięcioprzęsłowym korpusem nawowym, dwuprzęsłowym transeptem i czteroprzęsłowym prezbiterium zamkniętym prosto, flankowanym nawami bocznymi.

Kompleks katedralny w Pelplinie przechowuje jedyny w Polsce egzemplarz Biblii Gutenberga (tzw. Biblii 42-wierszowej), wydrukowanej w Moguncji w latach 1452–1455. Prawdopodobnie zakupił ją w XV wieku biskup chełmiński Mikołaj Chrapicki dla franciszkanów w Lubawie; w 1833 roku trafiła do biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie, skąd — po wojennych perypetiach przez Wawel — ostatecznie wróciła do Pelplina w 1959 roku. Od 1824 roku kościół jest siedzibą biskupa diecezji chełmińskiej, dziś pelplińskiej.