Kościół św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty i św. Wawrzyńca Męczennika w Pabianicach

Historia

Erygowanie parafii: 1398 Budowa kościoła: akt erekcyjny obecnego kościoła 5 kwietnia 1583; konsekracja 15 listopada 1588 przez biskupa krakowskiego Pawła Dębskiego; hełm gotycki wieży 1865

Parafia w Pabianicach powstała w 1398 roku, co czyni ją jedną z najstarszych rzymskokatolickich wspólnot w archidiecezji łódzkiej. Akt erekcyjny obecnego, murowanego kościoła spisano 5 kwietnia 1583 roku, a jego wzniesienie sfinansowała krakowska kapituła katedralna; budowniczym był Ambroży Włoch z Płocka. Konsekracji dokonał 15 listopada 1588 roku biskup krakowski Paweł Dębski. Trójnawowa świątynia typu bazylikowego, wzniesiona na planie krzyża łacińskiego i zamknięta apsydą, łączy w sobie elementy trzech stylów: romańską absydę, gotycką wieżę i przypory oraz renesansowe szczyty i ramiona transeptu.

Wieża, kwadratowa w dolnych partiach i ośmioboczna w górnych, otrzymała gotycki, piramidalny hełm w 1865 roku, gdy przeprowadzono też szeroko zakrojony remont trwający do 1876 roku. Kolejne renowacje miały miejsce w latach 1932–1934 oraz 1990–2005, a elewację odnowiono w latach 2010–2011. Od 23 marca 1948 roku kościół figuruje w rejestrze zabytków pod numerem 62-IV-10. W świątyni stoi pierwszy w Polsce pomnik św. Maksymiliana Kolbego, odsłonięty w 1991 roku.