Kościół św. Jakuba Apostoła w Wągrowcu

Historia

Budowa kościoła: budowa 2. poł. XVI w. (Piotr z Szamotuł, Bartosz z Poznania) z materiału kościoła romańskiego; kaplica z freskami 1588; ołtarz główny ok. 1600

Późnogotycki kościół farny św. Jakuba Apostoła, jeden z cenniejszych zabytków architektury kościelnej w Wielkopolsce, zbudowano w drugiej połowie XVI wieku, wykorzystując materiał ze starszego kościoła romańskiego. Budową kierowali Piotr z Szamotuł i Bartosz z Poznania, a szczyty zachodni i wschodni otrzymały formy późnorenesansowe. W murach widnieją liczne drążone w cegle koliste jamki, spotykane niemal na wszystkich gotyckich kościołach Wielkopolski, ziemi lubuskiej, Pomorza i Warmii — ich pochodzenie tłumaczy się medycyną ludową, bo poświęconą cegłę ucierano dawniej na lekarstwo dla ludzi i zwierząt. Obok jamek wyryto w cegle nazwiska i daty z XVI i XVII wieku, wśród nich nazwiska nauczycieli ze wsi Łęgowo i Tarnowo.

Wnętrze jest trzynawowe i halowe; nawę środkową, prezbiterium i kaplicę nakrywają sklepienia gwiaździste, nawy boczne — krzyżowe. W kaplicy z 1588 roku zachowały się renesansowe freski z końca XVI wieku, a ołtarz główny pochodzi z około 1600 roku. Renesansowe obrazy z ołtarza głównego wysłano do Warszawy na konserwację i spłonęły podczas oblężenia miasta w 1939 roku — odtworzono je później na podstawie zdjęć fotograficznych. Zachowały się też renesansowa ambona, boczne ołtarze renesansowe i barokowe oraz belka tęczowa z grupą pasyjną z końca XVI wieku.