Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniej Górze

Historia

Budowa kościoła: 1709–1718, architekt Martin Frantz; przebudowa po pożarze do 1811

Po ograniczonym przywróceniu ewangelikom części odebranych świątyń uzyskali oni też zgodę na budowę sześciu nowych, tzw. kościołów Łaski. Najokazalszy z nich wzniesiono w Jeleniej Górze w latach 1709–1718 według projektu Martina Frantza, na planie krzyża greckiego w stylu barokowym, wzorowanego na kościele św. Katarzyny w Sztokholmie. W 1745 roku piorun uderzył w ambonę podczas kazania, zabijając pastora — epitafium z wyobrażeniem błyskawicy na zewnętrznej, południowej ścianie upamiętnia to zdarzenie do dziś. Pożar z 16 listopada 1806 roku zniszczył dach, wieże i kopułę; odbudowę ukończono w 1811 roku.

W 1906 roku firma Schlag & Söhne ze Świdnicy zbudowała organy liczące 4571 piszczałek — do dziś największy zachowany instrument tej firmy na świecie. Po drugiej wojnie światowej i wysiedleniu ludności niemieckiej świątynię przejął Kościół katolicki; od 1957 roku pełni funkcję sanktuarium garnizonowego Wojska Polskiego, stąd popularna nazwa Kościół Garnizonowy.