Konkatedra Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Jana Jerozolimskiego w Żywcu

Historia

Budowa kościoła: 1. poł. XV w., fundacja rodu Komorowskich; rozbudowy 1515–1542 i 1582–1583; konkatedra od 1992

Kościół w Żywcu wzniesiono w pierwszej połowie XV wieku z funduszy rodu Komorowskich herbu Korczak, wkrótce po lokacji miasta w obecnym miejscu. W latach 1515–1542 rozbudowano go dzięki fundacjom sekretarza królewskiego Wawrzyńca Komorowskiego i kasztelana Jana Komorowskiego, podwyższając mury oraz wydłużając prezbiterium i nawę. Kolejna rozbudowa w latach 1582–1583, sfinansowana przez Jana Spytka Komorowskiego, dodała nawę i wieżę z kolumnową galerią, zaprojektowaną przez włoskiego architekta Jana Ricciego. Po pożarze w 1711 roku kościół odbudowywano do 1712 roku, a charakterystyczny hełm wieży, ufundowany przez Karola Wielopolskiego, otrzymała w 1745 roku.

Zwana potocznie Żywiecką Farą świątynia uchodzi za perłę renesansowej architektury sakralnej i jedną z najcenniejszych budowli tego typu w Polsce. W 1992 roku, wraz z utworzeniem diecezji bielsko-żywieckiej, kościół podniesiono do godności konkatedry.